Wytrzymać, oprzeć się i opierać się na danych

Zasada

W tych trzech użyciach dopełnienie ma celownik: kapıya dayanmak (oprzeć się o drzwi), sıcağa dayanmak (wytrzymywać wysoką temperaturę), verilere dayanmak (opierać się na danych). Temat to dayan-; porównaj dayanıyorum, dayanırım, dayandım i dayanacağım. Bez dopełnienia czasownik może znaczyć „wytrzymać przez jakiś czas”: yıllarca dayandı.

Przykłady

• Dedem kapıya dayandı.Mój dziadek oparł się o drzwi.
• Bu kumaş sıcağa dayanır.Ta tkanina wytrzymuje wysoką temperaturę.
• Bu yorum verilere dayanıyor.Ta interpretacja opiera się na danych.
• Bu gürültüye artık dayanamıyorum.Nie mogę już znieść tego hałasu.
• Yarınki uzun yolculuğa dayanabilecek misin?Czy dasz radę wytrzymać jutrzejszą długą podróż?
• Bu çanta yıllarca dayandı.Ta torba wytrzymała wiele lat.
• Yorumum tek bir fotoğrafa değil, farklı gözlemlere dayanıyor.Moja interpretacja opiera się na różnych obserwacjach, a nie na jednym zdjęciu.

Uważaj

Polskie „znosić coś” może skłaniać do użycia biernika. Poprawne jest gürültüye dayanmak, a nie gürültüyü dayanmak. „Nie mogę tego znieść” wyraża dayanamıyorum. Forma dayanmıyorum jedynie przeczy czynności, nie wskazuje sama w sobie na brak możliwości.

Spróbuj samodzielnie

1. Wstaw właściwą formę sıcak: ta tkanina wytrzymuje wysoką temperaturę.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   sıcağa

   sıcağa: gorąco jest czynnikiem, któremu tkanina się opiera, więc potrzebny jest celownik. Końcowe k w sıcak zmienia się w ğ przed -a; sıcağı byłoby biernikiem.

2. Użyj dayanmak w czasie przeszłym dla „my”: wczoraj znosiliśmy ten hałas przez dwie godziny.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   dayandık

   dayandık: chodzi o znoszenie hałasu wczoraj. Po n końcówka przeszła zaczyna się od d, jej samogłoska to ı, a końcowe -k oznacza „my”.

3. Użyj dayanmak w czasie teraźniejszym, aby powiedzieć: „Nie mogę już tego znieść”.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   dayanamıyorum

   dayanamıyorum: osoba mówiąca osiągnęła granicę wytrzymałości. Forma niemożności zawiera -ama-; przed -ıyor wypada ostatnia samogłoska tego elementu. Zwykłe przeczenie dayanmıyorum nie oddaje tego znaczenia.

4. Użyj dayanmak w czasie przyszłym dla „ja”: jutro wytrzymam długą podróż.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   dayanacağım

   dayanacağım: osoba mówiąca przewiduje własną wytrzymałość jutro. Przed końcówką -ım głoska k w wykładniku przyszłości -acak zmienia się w ğ; temat dayan- pozostaje bez zmian.

Użyj tego dzisiaj

Napisz po jednym zdaniu o materiale odpornym na gorąco, o opieraniu się o coś i o opinii opartej na obserwacjach. Następnie przećwicz odmianę çözmek.