Öğrencilerin uyumak fiilini üç zamanda ve olumsuz çekmesi, ünlüyle biten kökte ekleri doğru kurması için kısa bir not.
Temel fikir
Kök uyu- ünlüyle bittiği için -yor doğrudan eklenir (uyuyorum), ünlüyle başlayan eklerden önce kaynaştırma y girer (uyuyacağım, uyuyun) ve geçmiş zaman eki d ile başlar (uyudum). Olumsuzda -ma- ünlü uyumuyla -mu- olur: uyumuyorum.
| Kişi | Şimdiki zaman | Geçmiş zaman | Gelecek zaman |
|---|---|---|---|
| ben | uyuyorum | uyudum | uyuyacağım |
| sen | uyuyorsun | uyudun | uyuyacaksın |
| o | uyuyor | uyudu | uyuyacak |
| biz | uyuyoruz | uyuduk | uyuyacağız |
| siz | uyuyorsunuz | uyudunuz | uyuyacaksınız |
| onlar | uyuyorlar | uyudular | uyuyacaklar |
Örnekler
- Bebek odada uyuyor.Kök uyu- zaten ünlüyle bittiği için -yor doğrudan eklenir: uyu + yor, uyuuyor değil.
- Dün gece erken uyudum.
- Yarın geç uyuyacağız.Gelecek zamanda ünlüyle biten köke kaynaştırma y gelir (uyu + y + acak); -acak'ın k'si ünlüyle başlayan -ız önünde ğ olur: uyuyacağız.
- Kedi her öğleden sonra uyuyor.
- Sen neden uyumuyorsun?Olumsuzda kök + -ma- + -yor gelir; -ma-'nın ünlüsü u'dan sonra daralır ve yuvarlaklaşır: uyumuyorsun, uyumayorsun değil.
- Hadi uyu, yarın okul var.sen için emir kipi çıplak köktür: uyu. siz için kaynaştırma y gelir: uyuyun.
- Çocuklar uyudu mu?Çoğul bir ad özne olduğunda fiil çoğunlukla tekil kalır: uyudu, uyudular değil. Soru eki mu ayrı yazılır ve ünlüsü uyudu'daki u'ya uyar.
- Ben saat onda yatıyorum.Yatağa girmek için yatmak kullanılır, uyumak değil: uyumak uykuda olmak ya da uykuya dalmak demektir.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler uyuuyorum ya da uyıyorum yazar; doğrusu uyuyorum. Yatağa girmeyi anlatmak için de uyumak kullanırlar; oysa Saat onda yatıyorum denir, çünkü uyumak uykuda olmaktır.
Kendin dene
uyu kökünü sen için şimdiki zamanda çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
uyuyorsun
uyuyorsun: kök ünlüyle bittiği için -yor doğrudan eklenir; kişi eki -sun.
uyu kökünü biz için geçmiş zamanda çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
uyuduk
uyuduk: ünlüden sonra geçmiş zaman eki d ile başlar; kalın yuvarlak ünlü u ile -du olur, -k biz kişisidir.
uyu kökünü ben için gelecek zamanda çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
uyuyacağım
uyuyacağım: ünlüyle biten köke kaynaştırma y gelir; -acak'ın k'si ünlüyle başlayan -ım önünde ğ olur.
uyu kökünü ben için şimdiki zamanın olumsuzunda çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
uyumuyorum
uyumuyorum: olumsuzluk eki -ma-, -yor önünde daralıp u'dan sonra -mu- olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
uyu kökünü sen için şimdiki zamanda çekin.
uyu kökünü biz için geçmiş zamanda çekin.
uyu kökünü ben için gelecek zamanda çekin.
uyu kökünü ben için şimdiki zamanın olumsuzunda çekin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden uykuları hakkında dört cümle yazmalarını (şimdiki, geçmiş, gelecek ve olumsuz) ve -yor önünde fazladan ünlü olmadığını denetlemelerini isteyin.