Öğrencilerin anlamak fiilini dört biçimde çekimlemesi ve şimdiki zamanda kök ünlüsünün neden düştüğünü görmesi için kısa bir not.
Temel fikir
Anla- kökü ünlüyle biter. Şimdiki zaman ekinden önce bu ünlü düşer (ünlü düşmesi): anlıyorum. Geçmiş zamanda kaynaştırma yoktur: anladım; gelecek zamanda kaynaştırma harfi y girer ve k yumuşar: anlayacağım. Olumsuzu anlamıyorum, anlamadım. Anlaşılan şey belirtme durumu alır (seni anlıyorum); dil adı eksiz kalır (Türkçe anlıyorum).
| Kişi | Şimdiki zaman | Geçmiş zaman | Gelecek zaman | Olumsuz şimdiki |
|---|---|---|---|---|
| ben | anlıyorum | anladım | anlayacağım | anlamıyorum |
| sen | anlıyorsun | anladın | anlayacaksın | anlamıyorsun |
| o | anlıyor | anladı | anlayacak | anlamıyor |
| biz | anlıyoruz | anladık | anlayacağız | anlamıyoruz |
| siz | anlıyorsunuz | anladınız | anlayacaksınız | anlamıyorsunuz |
| onlar | anlıyorlar | anladılar | anlayacaklar | anlamıyorlar |
Örnekler
- Ben seni anlıyorum.Özne olan ben düşebilir: Seni anlıyorum. Anlaşılan kişi belirtme durumundadır: seni.
- Dün dersi iyi anladım.
- Siz beni anlıyor musunuz?
- Yarın her şeyi anlayacağız.
- Biraz Türkçe anlıyorum.Anlamak fiilinden önceki dil adı çoğunlukla eksiz kalır: Türkçe anlıyorum.
- Bu kelimeyi anlamadım.
- anlıyorumanlıyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- anlayacağızanlayacağGelecek zaman eki: -ecek / -acakızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- anlamadıkanlamadıGeçmiş zamanın olumsuzu: -medi / -madıkGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler kökteki a sesini koruyarak anlayorum ya da anlaıyorum der; doğrusu anlıyorum. Aynı düşme anlamıyorum biçiminde de görülür. Geçmiş ve gelecekte ünlünün korunduğunu (anladım, anlayacağım) karşılaştırarak gösterin.
Kendin dene
anlamak fiilini şimdiki zamanda ben için çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
anlıyorum
anlıyorum: anla- kökünün son ünlüsü -ıyor ekinden önce düşer; ünlü köke uyarak ı olur, -um ben kişisidir.
anlamak fiilini geçmiş zamanda siz için çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
anladınız
anladınız: kök ünlüyle bittiği için kaynaştırma yoktur ve ek ötümlü d ile başlar; a ünlüsü -dı verir, -nız siz kişisidir.
anlamak fiilini gelecek zamanda ben için çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
anlayacağım
anlayacağım: ünlüden sonra -acak öncesine y kaynaştırma harfi girer ve -ım ünlüyle başladığı için k yumuşayıp ğ olur.
anlamak fiilini olumsuz şimdiki zamanda onlar için çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
anlamıyorlar
anlamıyorlar: olumsuzluk eki kök ile -yor arasındadır ve -ma ekinin a ünlüsü anlıyor biçimindeki gibi düşer; -lar onlar kişisidir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
anlamak fiilini şimdiki zamanda ben için çekimleyin.
anlamak fiilini geçmiş zamanda siz için çekimleyin.
anlamak fiilini gelecek zamanda ben için çekimleyin.
anlamak fiilini olumsuz şimdiki zamanda onlar için çekimleyin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden anladıkları ya da anlamadıkları şeyleri anlatan dört cümle yazmalarını isteyin; tablodaki her biçimden biri olsun ve hiçbir şimdiki zaman biçiminde -ıyor öncesinde a kalmasın.