Bu B1 dersinde öğrencilerin yatmak fiilini hem yatma alışkanlıkları hem de yatay konum için kullanmasını sağlayın. Bir kişinin yatağa girmesi, yatakta kitap okuması ve uyuması gibi üç ayrı durumu çizerek anlam farkını görünür kılın.
Temel fikir
Fiilin kökü yat- biçimindedir; kökteki t ünlü önünde yumuşamaz: yatıyorum, yatacağım. Görülen geçmiş zamanda yattım, geniş zamanda yatarım, geniş zamanın olumsuzunda yatmam kullanılır. Şimdiki zamanın olumsuzu yatmıyorum biçimindedir. Yatağa yatmak yönelmeyi, yatakta yatmak konumu öne çıkarır. Tabloda onlar için çoğul çekimler verilmiştir; bu zamirle tekil yüklem de kullanılabilir. Çekimleri bir zaman çizgisiyle, durum eklerini ise iki ayrı resimle çalıştırın.
| Kişi | Şimdiki zaman | Görülen geçmiş zaman | Gelecek zaman | Geniş zaman | Olumsuz geniş zaman |
|---|---|---|---|---|---|
| ben | yatıyorum | yattım | yatacağım | yatarım | yatmam |
| sen | yatıyorsun | yattın | yatacaksın | yatarsın | yatmazsın |
| o | yatıyor | yattı | yatacak | yatar | yatmaz |
| biz | yatıyoruz | yattık | yatacağız | yatarız | yatmayız |
| siz | yatıyorsunuz | yattınız | yatacaksınız | yatarsınız | yatmazsınız |
| onlar | yatıyorlar | yattılar | yatacaklar | yatarlar | yatmazlar |
Örnekler
- Ben genellikle erken yatarım.
- Kedi şimdi kanepede yatıyor.
- Bu gece erken yatacağız.
- Dün yatağa yattım ama hemen uyumadım.
- Yatakta yatıyorum, kitap okuyorum.
- Hafta sonları geç yatmam.
- Sen de erken yatıyor musun?
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci Yattım dediğinde mutlaka uyuduğunu varsaymayın; Yattım ama uyumadım anlamlıdır. Yatağı yatmak biçimindeki belirtme durumu aktarımını, “Nereye?” sorusuyla yatağa yatmak olarak düzeltmesini isteyin. Sen de erken yatıyor musun? örneğinde bağlaç olan de ve soru sözcüğü musun ayrı yazılır.
Kendin dene
Yatmak fiilinin birinci tekil kişi geniş zaman biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yatarım
yatarım: genellikle sözcüğü düzenli bir davranışı gösterir. Soruda istenen geniş zaman için bu fiilde -ar, konuşan kişi için -ım kullanılır; öğrenci yalnızca zaman sözcüğüne bakarak şimdiki zaman yazmamalıdır.
Yatmak fiilinin birinci tekil kişi görülen geçmiş zaman biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yattım
yattım: dün ile verilen olay için soruda görülen geçmiş zaman istenir. Kökün sonundaki t ile geçmiş zaman ekinin başındaki t yan yana gelir. ı harfinin noktasız yazıldığını da denetleyin.
Yatmak fiilinin birinci tekil kişi gelecek zaman biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yatacağım
yatacağım: Bu akşam yapılacak eylemi konuşan kişi üstlenmektedir. -acak ekinin sonundaki k, ünlüyle başlayan kişi ekinden önce ğ olur; değişen ses kökteki t değildir.
Yatak sözcüğünü yönelme durumuna getirin; kişinin nereye yattığını belirtin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yatağa
yatağa: İstenen, yatağın bulunduğu yer değil, kişinin yöneldiği yerdir. Bu nedenle yönelme durumu seçilir; yatak sözcüğünün sonundaki k, -a önünde ğ olur. Yatakta yanıtı konum bildirirdi.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Yatmak fiilinin birinci tekil kişi geniş zaman biçimini yazın.
Yatmak fiilinin birinci tekil kişi görülen geçmiş zaman biçimini yazın.
Yatmak fiilinin birinci tekil kişi gelecek zaman biçimini yazın.
Yatak sözcüğünü yönelme durumuna getirin; kişinin nereye yattığını belirtin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden alışkanlık, dün akşam ve bu akşam için üç cümle isteyin. Ardından uyumadan yatakta yatan birini betimletin. Fiilin çekimini ve adın durum ekini ayrı ayrı açıklatın; sonraki derste dinlenmek fiiline geçin.