Bu B1 dersinde amaç, öğrencinin dinlenmeyi uyumakla özdeşleştirmeden anlatması ve dinlemek fiiliyle karıştırmamasıdır. Altı kişilik olumlu çekim tablosunu günlük bir mola planıyla ilişkilendirin; öğrenciden yalnızca biçimi değil, seçtiği zamanın bağlamını da açıklamasını isteyin.
Temel fikir
“Yorgunluğu gidermek için ara vermek” anlamındaki dinlenmek geçişsizdir; dinlenen kişi öznedir ve fiil bir nesne gerektirmez. Yer için balkonda, süre için yarım saat gibi ifadeler eklenebilir. Dinlen- gövdesindeki son n, dinleniyorum, dinlendim ve dinlenirim biçimlerinde korunur. Gelecek zamanda dinleneceğim ve dinleneceğiz biçimlerini karşılaştırın. Olumsuzluk için dinlenmiyorum, dinlenmedim ve dinlenmem örneklerini zaman çizgisine yerleştirin. Biraz dinlenmek ister misiniz? sorusuyla kibar öneri kullanımını da gösterin.
| Kişi | Şimdiki zaman | Geçmiş zaman | Gelecek zaman | Geniş zaman (alışkanlık) |
|---|---|---|---|---|
| ben | dinleniyorum | dinlendim | dinleneceğim | dinlenirim |
| sen | dinleniyorsun | dinlendin | dinleneceksin | dinlenirsin |
| o | dinleniyor | dinlendi | dinlenecek | dinlenir |
| biz | dinleniyoruz | dinlendik | dinleneceğiz | dinleniriz |
| siz | dinleniyorsunuz | dinlendiniz | dinleneceksiniz | dinlenirsiniz |
| onlar | dinleniyorlar | dinlendiler | dinlenecekler | dinlenirler |
Örnekler
- Ben balkonda dinleniyorum.
- Biz gölgede dinlendik.
- Annem öğleden sonra dinlenir.
- Yürüyüşten sonra yarım saat dinleneceğim.
- Her akşam koltukta dinlenirim ama uyumam.
- Bugün dinlenmiyorum; taşınmak için kutu hazırlıyorum.
- Biraz dinlenmek ister misiniz?
- Dinlenirken müzik dinliyorum.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci dinleniyorum yerine dinliyorum dediğinde yalnızca bir ses eksiltmiş olmaz; anlam da değişir. Dinlenirken müzik dinliyorum cümlesinde hangi fiilin molayı, hangisinin müziğe yönelen eylemi anlattığını buldurun. Dinlenmenin mutlaka uyumak olmadığını ve bu anlamda kendimi nesnesine ihtiyaç duyulmadığını denetleyin.
Kendin dene
Birinci tekil kişi için olumlu şimdiki zaman biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dinleniyorum
dinleniyorum: şu anda ifadesi ve soruda istenen şimdiki zaman, sürmekte olan molayı gösterir. Dinlen- üzerine -iyorum gelir; son n düşerse dinleme anlamına geçilir.
Birinci çoğul kişi için olumlu geçmiş zaman biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dinlendik
dinlendik: dün geçmişteki bir molayı, biz ise birden çok kişiyi gösterir. Dinlendi biçimine gelen -k bu özneyle uyumludur; dinlendim yalnızca konuşan kişiyi anlatır.
Birinci tekil kişi için olumlu gelecek zaman biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dinleneceğim
dinleneceğim: yarın ile ileriye dönük bir plan anlatılır. Dinlenecek biçimine ünlüyle başlayan birinci tekil kişi eki geldiğinde sondaki k, ğ olur.
Birinci tekil kişi için olumsuz geniş zaman biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dinlenmem
dinlenmem: Soruda konuşanın genel alışkanlığı olumsuz geniş zamanla istenir. Birinci tekil kişide son bölüm -mem olur; dinlenmez üçüncü kişiyi, dinlenmiyorum başka bir zaman seçimini gösterir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Birinci tekil kişi için olumlu şimdiki zaman biçimini yazın.
Birinci çoğul kişi için olumlu geçmiş zaman biçimini yazın.
Birinci tekil kişi için olumlu gelecek zaman biçimini yazın.
Birinci tekil kişi için olumsuz geniş zaman biçimini yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrenciden olağan dinlenme yerini, dünkü molasını ve yarınki dinlenme süresini anlatmasını isteyin. Ardından dinlenirken müzik dinlemeyi tek cümlede birleştirsin. Geri bildirimde son n sesini ve zaman seçimini ele alın; sonraki adım alışmak olsun.