Turkse alternatieven: of en ofwel … ofwel

Het idee

Veya en ya da betekenen allebei “of” en zijn bij alledaagse alternatieven vaak uitwisselbaar. De twee soepzinnen doen hetzelfde voorstel. Zet ya voor elke optie om “ofwel … ofwel” te benadrukken: ya balkonda ya salonda. Het tweede deel kan ook ya da zijn: Ya erken çıkalım ya da burada bekleyelim. Deze voegwoorden verbinden woorden, woordgroepen of deelzinnen; de werkwoordsvormen komen in eigen lessen aan bod.

Voorbeelden

• Çorbaya mercimek veya nohut koyabilirsin.Je kunt linzen of kikkererwten aan de soep toevoegen.
• Bugün resim yapalım ya da yürüyelim.Laten we vandaag schilderen of wandelen.
• Ya balkonda ya salonda oturalım.Laten we ofwel op het balkon ofwel in de woonkamer zitten.
• Çorbaya mercimek ya da nohut koyabilirsin.Je kunt linzen of kikkererwten aan de soep toevoegen.
• Ya erken çıkalım ya da burada bekleyelim.Laten we ofwel vroeg vertrekken ofwel hier wachten.
• Bana mesaj yazabilir veya beni arayabilirsin.Je kunt me een bericht schrijven of me bellen.
• Bir renk seç: ya mavi ya yeşil.Kies één kleur: blauw of groen.

Let op

Schrijf ya da als twee woorden, niet yada. Pas geen strikt onderscheid uit de formele logica toe op elk gesprek: veya garandeert niet dat beide opties samen kunnen, en de soepzin op zichzelf verbiedt niet om de ingrediënten te mengen. In Bir renk seç maakt “kies één kleur” de enkele keuze expliciet.

Probeer het zelf

1. Vul “of” in: je kunt linzen of kikkererwten aan de soep toevoegen. Beide gewone voegwoorden uit deze les zijn goed.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   veya / ya da

   veya / ya da: het gat verbindt twee ingrediënten met dezelfde functie in de zin. Beide voegwoorden geven een alternatief; er staat geen aparte aanwijzing over het mengen.

2. Gebruik in beide gaten hetzelfde herhaalde woord: beslis vandaag of morgen. Typ dat woord één keer.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   ya

   ya: door herhaling ontstaat Ya bugün ya yarın karar ver. De beslissing blijft dezelfde; alleen het tijdstip verandert. Daarom krijgt elke tijdsaanduiding een eigen markering.

3. Verbeter de spelling van het voegwoord van twee woorden dat “of” betekent.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   ya da

   ya da: de correctie scheidt de twee woorden van het voegwoord. Er wordt hier geen achtervoegsel aan het voorafgaande zelfstandig naamwoord gehecht.

4. Vul het tweede deel van de dubbele verbinding in: kook thuis of eet buiten de deur. De korte en de langere vorm zijn goed.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   ya / ya da

   ya / ya da: het eerste Ya markeert thuis koken al als de eerste optie. Beide antwoorden leiden de tweede optie in: buiten de deur eten.

Gebruik het vandaag

Verbind twee mogelijke weekendactiviteiten met veya en vervang dat daarna door ya da. Schrijf een derde zin met ya … ya … en leg uit wat de luisteraar moet kiezen.