Edebiyat: literatuur, naamvallen en bezitsvormen

Het idee

Als naam van een vakgebied staat edebiyat meestal in het enkelvoud. Het meervoud edebiyatlar kan verschillende literaire tradities aanduiden; je telt er geen losse boeken mee. De laatste t blijft vóór een klinker staan: edebiyatı, edebiyata, edebiyatımız. In edebiyatta en edebiyattan ontmoet de t van de stam de t van de uitgang: schrijf ze allebei. Bezitsvormen geven aan wiens literatuur je bedoelt; het gebruik hangt af van de context.

Voorbeelden

• Ben edebiyata meraklıyım.Ik ben geïnteresseerd in literatuur.
• Bugün edebiyattan konuşalım.Laten we vandaag over literatuur praten.
• Edebiyatta yeni sesler arıyoruz.We zoeken nieuwe stemmen in de literatuur.
• Türk edebiyatında köy yaşamını anlatan romanlar arıyorum.Ik zoek in de Turkse literatuur naar romans die het dorpsleven beschrijven.
• Farklı edebiyatlar arasında beklenmedik benzerlikler bulduk.We vonden onverwachte overeenkomsten tussen verschillende literaire tradities.
• Bu seçkide edebiyatımızdan üç kısa öykü var.Deze bloemlezing bevat drie korte verhalen uit onze literatuur.
• Çevirinin edebiyatı nasıl dönüştürdüğünü tartıştık.We bespraken hoe vertaling de literatuur verandert.

Let op

edebiyatı kan een lijdend voorwerp in de accusatief zijn of het laatste zelfstandig naamwoord in een woordgroep zoals Türk edebiyatı. Voor “in de Turkse literatuur” behoud je die uitgang en voeg je een n in vóór de naamvalsuitgang: Türk edebiyatında. Een locatief direct aan de basisvorm zou een deel van de woordgroep weglaten.

Probeer het zelf

1. Eleştirmen ___ yalnızca romanlarla sınırlamıyor. (edebiyat) Vul de accusatief in: de criticus beperkt literatuur niet tot romans.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   edebiyatı

   edebiyatı: literatuur is wat de criticus niet tot romans beperkt. Dit lijdend voorwerp krijgt de accusatief -ı; de laatste t blijft staan ondanks de klinker die volgt.

2. Türk ___ köy yaşamını anlatan romanlar arıyorum. (edebiyat) Vul “in de Turkse literatuur” aan. Behoud de uitgang van de woordgroep vóór de locatief.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   edebiyatında

   edebiyatında: je zoekt binnen de Turkse literatuur. Voeg -n- en -da toe aan Türk edebiyatı. De locatief heeft betrekking op de hele woordgroep.

3. Farklı ___ arasında benzerlikler bulduk. (edebiyat) Gebruik het meervoud voor verschillende literaire tradities.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   edebiyatlar

   edebiyatlar: de vergelijking gaat over meerdere literaire tradities, dus het meervoud is hier zinvol. De laatste klinker a vraagt om -lar. Het gaat niet om meerdere boeken.

4. Bu seçkide ___ üç öykü var. (bizim edebiyatımız) Vul “uit onze literatuur” aan: voeg de ablatief aan de bezitsvorm toe.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   edebiyatımızdan

   edebiyatımızdan: de verhalen zijn gekozen uit onze literatuur. De vorm combineert -ımız, “onze”, met -dan, “uit”. Die laatste uitgang volgt op z en begint daarom met d.

Gebruik het vandaag

Schrijf een korte alinea over een literaire traditie die je wilt verkennen. Gebruik edebiyata, edebiyattan en een bezitsvorm uit de tabel. Vergelijk daarna twee tradities en leg uit waarnaar je meervoud verwijst.