yemek: eten, yiyorum en yedim

Het idee

De stam van yemek is ye-. Direct voor -yor wordt de e een i: yiyorum, yiyorsun, yiyor. Overal elders houdt de stam zijn e: yedim, yemiyorum, yemek.

Voorbeelden

• Ben elma yiyorum.Ik eet een appel.Voor -yor wordt de stam ye- tot yi-: yiyorum, nooit yeyorum. Het voornaamwoord ben mag wegvallen.
• Biz akşam yemeği yiyoruz.Wij eten het avondeten.Het zelfstandig naamwoord yemek betekent ook 'maaltijd'. In akşam yemeği (avondeten) verzacht de slot-k voor het bezits-i tot ğ.
• Çocuklar kahvaltıda yumurta yedi.De kinderen aten eieren bij het ontbijt.In de verleden tijd houdt de stam zijn e: yedi, niet yidi. Bij een onderwerp in het meervoud zijn Çocuklar yedi en Çocuklar yediler allebei goed.
• Sen ne yiyorsun?Wat eet jij?
• Annem et yemiyor.Mijn moeder eet geen vlees.De ontkenning -mi- staat tussen stam en -yor, dus de stam behoudt zijn e: yemiyor, niet yimiyor. De vernauwing gebeurt alleen als -yor direct aan ye- grenst.
• yiyorumik eetyi·yor-iyor / -ıyor / -uyor / -üyor: nu bezig·um-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• yemiyorumik eet nietye·miyor-miyor / -mıyor / -muyor / -müyor: niet doen·um-im / -sin / -iz / -siniz: ik ben, je bent, wij zijn
• yedikwij atenye·di-di, -dı, -du, -dü, -ti: de verleden tijd (geldi, yaptı)·kPersoonsuitgangen van de verleden tijd: -m, -n, -k, -niz, -ler

Let op

Leerders vormen de tegenwoordige tijd vaak met de kale stam en schrijven yeyorum, of ze corrigeren te veel en schrijven yimiyorum of yidi. Alleen de bevestigende -yor vernauwt de stam: yiyorum, maar yemiyorum en yedi.

Probeer het zelf

1. Nu eet ik brood. Zet yemek (eten) in de duurvorm van de tegenwoordige tijd.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   yiyorum

   yiyorum: -yor volgt direct op de stam, dus ye- wordt yi-, en -um markeert ben.

2. Gisteravond aten we rijst. Zet yemek (eten) in de verleden tijd.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   yedik

   yedik: de verleden tijd -di vernauwt de stam niet, en -k is de uitgang voor biz: ye-di-k.

3. Ik eet geen vis. Gebruik de ontkennende duurvorm van yemek (eten).

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   yemiyorum

   yemiyorum: de ontkenning -mi- staat tussen stam en -yor, dus -yor raakt ye- nooit aan en de e blijft.

4. Gisteren heb je geen ei gegeten. Gebruik de ontkennende verleden tijd van yemek (eten).

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   yemedin

   yemedin: de ontkennende verleden tijd is ye-me-di-n; er is geen -yor dat de stam vernauwt, en -n markeert sen.

Gebruik het vandaag

Schrijf vier zinnen: twee over wat je nu eet en twee over wat je gisteren niet at. Controleer dat elke bevestigende tegenwoordige tijd yi- heeft.