Bu B1 dersinde öğrencinin ek tablosunu ezberlemesinden önce anlatmak istediği ilişkiyi seçmesini sağlayın. -dikçe ekinin anlamını örneklerle tanıtın; bütün biçimlerinin öğretimi daha sonraki düzeyin konusudur. İlk iki fotoğraf cümlesini farklı zaman çizgilerine yerleştirin.

Temel fikir

-dikçe zarf-fiili tekrar ya da süreç içindeki bağlı değişimi öne çıkarır. Fotoğraf örneğinde baktıkça her yeni bakışı, okudukça daha hızlı okuyorum ise okumayla gelişen hızı anlatır. -ince başka bir olayın zamanını belirler: bakınca gülümsedim tek bir olaya uygundur. Ancak Teyzem bize gelince yeni bir hikâye anlatır cümlesi de alışkanlık anlatabilir. Öğrenciye yalnızca eke değil, temel yükleme ve bağlama da bakmasını öğretin.

Örnekler

  • Ben bu fotoğrafa baktıkça gülümsüyorum.
  • Ben bu fotoğrafa bakınca gülümsedim.
  • Ben okudukça daha hızlı okuyorum.
  • Annem notu okuyunca kapıyı açtı.
  • Su ısındıkça şeker daha kolay eriyor.
  • Su kaynayınca ocağı kapat.
  • Teyzem bize gelince yeni bir hikâye anlatır.
  • Teyzem bize geldikçe yeni bir hikâye anlatır.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin -ince ekini her durumda “hemen” diye çevirmesini düzeltin: Su kaynayınca ocağı kapat ile Su kaynayınca ocağı hemen kapat aynı açıklıkta aciliyet bildirmez. Alışkanlık bağlamında gelince biçimini yanlış saymayın; geldikçe tekrarın daha belirgin olduğu seçenektir.

Kendin dene

  1. Fotoğrafa her yeniden bakışı özellikle vurgulayan biçimi seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    baktıkça

    baktıkça: Soruda her yeni bakışın özellikle vurgulanması isteniyor. Bakınca alışkanlık bağlamında kullanılabilse de tekrar anlamı bu biçimde daha çok bağlamdan anlaşılır.

  2. Dünkü tek olayı anlatan biçimi seçin: önce notu okuduk, sonra kapıyı açtık.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    okuyunca

    okuyunca: Dün notun okunması tamamlanmış, ardından kapı açılmıştır. Okudukça seçimi tek bir tamamlanmış olay yerine okumayla süren ya da tekrarlanan bir ilişki düşündürür.

  3. Suyun aşama aşama ısınmasına bağlı değişimi anlatan biçimi seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ısındıkça

    ısındıkça: Su giderek ısınıyor ve şekerin erimesi buna bağlı olarak kolaylaşıyor. Isınınca seçilseydi sonuç, suyun ısınmış olduğu zamana bağlanırdı.

  4. Cümle bir alışkanlığı anlatıyor. İki seçenek de uygundur; kabul edilen biçimlerden birini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    geldikçe / gelince

    geldikçe / gelince: Teyzenin alışkanlığını iki biçim de anlatabilir. İlkinde ziyaretlerin tekrarı öne çıkar; ikincisinde anlatır yüklemi ve bağlam alışkanlık yorumunu destekler.

Bugün kullan

Öğrencilere bir fotoğraf gösterin; her bakışta oluşan tepkiyi ve dün bir kez oluşan tepkiyi ayrı ayrı yazdırın. Aşamalı bir gelişme cümlesi ekletin. Sonra bağlantılı -ince sayfasında biçim çalışması yaptırın.