Bu B1 çalışmasında zaman bildiren zarf-fiil ekinin biçimlerine odaklanın. Önce zilin çalması ile öğrencilerin sınıfa girmesini iki olay olarak gösterin; ardından öğrencilerden ilk olayı zarf-fiille bağlamalarını isteyin.
Temel fikir
Mastar ekini ayırdıktan sonra son ünlüye göre -ınca, -ince, -unca, -ünce seçilir. Ünlüyle biten tabanlarda araya y girer: oku + y + unca. Zarf-fiil kendi başına kişi ve zaman çekimi taşımaz; zaman ana yüklemden ve bağlamdan anlaşılır. Sen gülünce bebek de gülüyor örneğinde iki özneyi ayrı ayrı buldurun. Aynı öznenin zorunlu olmadığını gösterin; ana cümlenin zamanını değiştirdiklerinde zarf-fiil biçiminin aynı kaldığını fark ettirin.
| Son ünlü | Ünsüzden sonra | Örnek | Ünlüden sonra | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| a, ı | -ınca | bakınca | -yınca | arayınca |
| e, i | -ince | gelince | -yince | söyleyince |
| o, u | -unca | durunca | -yunca | okuyunca |
| ö, ü | -ünce | gülünce | -yünce | büyüyünce |
Örnekler
- Yağmur durunca pencereleri açıyoruz.
- Zil çalınca öğrenciler sınıfa girdi.
- Sen gülünce bebek de gülüyor.
- okuyuncaokuyKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıunca-(y)ınca / -(y)ince zarf-fiil eki
- arayıncaarayKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıınca-(y)ınca / -(y)ince zarf-fiil eki
- söyleyincesöyleyKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıince-(y)ınca / -(y)ince zarf-fiil eki
- büyüyüncebüyüyKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıünce-(y)ınca / -(y)ince zarf-fiil eki
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci kökü her durumda değişmez sanıp gitince yazabilir. Burada git kökü ünlü önünde yumuşar ve gidince olur; ancak bu değişmeyi bütün fiillere yaymayın: bakınca biçiminde k korunur. Ekin içindeki c de ç olmaz.
Kendin dene
Boşluğu bakmak fiilinin zaman bildiren zarf-fiil biçimiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bakınca
bakınca: -mak ayrılınca kalan bak tabanındaki kalın, düz a, -ınca biçimini gerektirir. Son ses ünsüzdür; araya y girmez, k korunur.
Boşluğu okumak fiilinin zaman bildiren zarf-fiil biçimiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okuyunca
okuyunca: taban oku olduğu için son u atılmaz. İki ünlü arasına y girer; yuvarlak, kalın ünlü nedeniyle ek -unca olur.
Boşluğu gitmek fiilinin zaman bildiren zarf-fiil biçimiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gidince
gidince: git kökündeki t, bu ünlüyle başlayan ekten önce d olur. Biz özneyi gösterir; zarf-fiile ayrıca birinci çoğul kişi eki eklenmez.
Boşluğu gülmek fiilinin zaman bildiren zarf-fiil biçimiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gülünce
gülünce: son ünlü ince ve yuvarlak ü olduğundan -ünce seçilir. Sen özneyi belirtir; l sonrasında kaynaştırma sesine ihtiyaç yoktur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Boşluğu bakmak fiilinin zaman bildiren zarf-fiil biçimiyle tamamlayın.
Boşluğu okumak fiilinin zaman bildiren zarf-fiil biçimiyle tamamlayın.
Boşluğu gitmek fiilinin zaman bildiren zarf-fiil biçimiyle tamamlayın.
Boşluğu gülmek fiilinin zaman bildiren zarf-fiil biçimiyle tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden üç olay çifti yazıp ilk olayı zarf-fiille bağlamalarını isteyin. En az bir ünlüyle biten taban kullandırın; özneler farklıysa her eylemi kimin yaptığını açıkça belirtmelerini sağlayın.