Öğrencilerin hâl hatır sormayı ve tek sözcükle yanıt vermeyi öğrenmeleri için kısa bir sınıf notu; sen ile siz ayrımı da burada pekiştirilir.

Temel fikir

Soru, nasıl sözcüğüne eklenen kişi ekiyle kurulur: nasılsın (sen), nasılsınız (siz). Yanıt, ad ya da sıfata gelen bildirme ekiyle verilir: iyiyim, yorgunum. Ünlüyle biten sözcükten sonra kaynaştırma ünsüzü y gelir; ek, son ünlüye göre dört biçimlidir (-ım -im -um -üm).

Karşılaştırılacak kalıplar
Son ünlüÜnsüzden sonraÖrnekÜnlüden sonraÖrnek
a, ı-ımaçım-yımhastayım
e, i-imeminim-yimiyiyim
o, u-umyorgunum-yummutluyum
ö, ü-ümüzgünüm-yümkötüyüm

Örnekler

  • Bugün nasılsın, Ayşe?Nasılsın, arkadaşa, akrabaya ya da çocuğa sorulan samimi sorudur. Özne olan sen sözcüğü ekten anlaşıldığı için söylenmez.
  • Teşekkürler, ben iyiyim.İyiyim, iyi sözcüğüne ben için bildirme ekinin gelmesiyle olur; iki ünlü arasına kaynaştırma ünsüzü y girer. Ben söylenmeyebilir: Teşekkürler, iyiyim.
  • Nasılsınız, Fatma Hanım?Nasılsınız, yaşça büyük ya da yeni tanışılan tek kişiye sorulan saygılı sorudur; birden çok kişiye de aynı biçim kullanılır. Hanım addan sonra gelir, erkekler için Bey kullanılır.
  • Ben de iyiyim, sen nasılsın?De (bağlaç) ayrı yazılır, ben'e bitişmez. Kalın ünlüden sonra da olur: Murat da.
  • Biraz yorgunum ama iyiyim.
  • Annem hasta, ben de üzgünüm.annem ile sıfat yalın kalır: hasta, ek almaz. Burada yalnızca ben ek alır: üzgünüm.
  • iyiyimiyiyimKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • hastayımhastayımKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • yorgunumyorgunumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
  • nasılsınıznasılsınızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler ünlüden sonra y'yi unutup iyim ya da hastaım yazar; doğrusu iyiyim, hastayım. Ayrıca sen ile siz ayrımını gözetmeyebilirler; yaşça büyük birine nasılsınız demelerini hatırlatın.

Kendin dene

  1. iyi sözcüğüne ben için bildirme ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    iyiyim

    iyiyim: iyi ünlüyle bittiği için araya y girer; son ünlü i olduğundan ek -im olur.

  2. hasta sözcüğüne ben için bildirme ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    hastayım

    hastayım: hasta ünlüyle bittiği için y girer; kalın ve düz ünlü a ekin -ım olmasını sağlar.

  3. yorgun sözcüğüne ben için bildirme ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yorgunum

    yorgunum: yorgun ünsüzle bittiği için y gerekmez; son ünlü u olduğundan ek -um olur.

  4. Yeni tanıştığınız yaşça büyük Mehmet Bey'e nasıl olduğunu sorun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    nasılsınız

    nasılsınız: Mehmet Bey yaşça büyük ve yeni tanışılan biri olduğundan saygılı biçim -sınız kullanılır.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir arkadaşla ve yaşlı bir komşuyla geçen iki kısa konuşma yazmalarını, sonra her yanıtın ekini denetlemelerini isteyin.