Bu derste öğrencinin tek bir sıfat-fiil grubunu tanımasından, bir grubun içinde başka bir grubun görevini açıklamasına geçilir. Önce ana yüklemi ve onun ögelerini buldurun; ardından her sıfat-fiilin hangi adı nitelediğini ve eylemi kimin gerçekleştirdiğini ayrı ayrı sorun.

Temel fikir

Ablamın önerdiği kitabı okuyan kadın grubunu önce ablamın önerdiği kitap, sonra kitabı okuyan kadın olarak kurdurun. İç grubun baş adı olan kitap, dış grupta okuma eyleminin belirtili nesnesi olduğu için kitabı biçimini alır. Önerdiği biçimindeki iyelik eki, önerme eyleminin öznesi olan ablamın ile ilişkilidir; okuyan ise okuma eylemini gerçekleştiren kadını niteler. Grubun ana cümledeki görevi ayrıca belirlenir: kadınla konuştu. Sonra senin tanıdığın yazarın önerdiği roman örneğine geçin. Burada iç grubun baş adı yazar, dış ilgi cümleciğinin öznesi olduğu için ilgi eki alır; tanıdığın ile senin, önerdiği ile yazarın eşleştirilir. Katılacağımız toplantı örneğinde ise gelecek anlamını ve söylenmeyen biz öznesini gösteren eki buldurun. Amaç ek çizelgesini tekrar etmek değil, aynı adın iki katmandaki görevini ayırt etmektir.

Karşılaştırılacak kalıplar
İç grupDaha büyük bir grup içinde
ablamın önerdiği kitap[ablamın önerdiği kitabı] okuyan kadın
senin tanıdığın yazar[senin tanıdığın yazarın] önerdiği roman
yarın katılacağımız toplantı[yarın katılacağımız toplantıyı] düzenleyen ekip

Örnekler

  • Babam bugün ablamın önerdiği kitabı okuyan kadınla konuştu.
  • Annem dün bizim hazırladığımız raporu inceleyen adamı aradı.
  • Ablam bugün senin çektiğin fotoğrafları sergileyen müzeyi gezdi.
  • Senin tanıdığın yazarın önerdiği romanı arıyorum.
  • Öğrencilerin beğendiği kitabı yazan öğretmen yarın gelecek.
  • Yarın katılacağımız toplantıyı düzenleyen ekip burada çalışıyor.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci, önünde zaten bir sıfat-fiil grubu bulunduğu için yazarın üzerindeki ilgi ekini atabilir. Senin tanıdığın yazarın önerdiği roman ifadesinde romanı öneren yazardır; yazarı tanıyan ise muhataptır. İki sıfat-fiilin aynı özneye bağlanmadığını açıkça kontrol edin.

Kendin dene

  1. Boşluğu önermek fiiliyle tamamlayın; kitabı öneren ablam, okuyan kadındır.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    önerdiği

    önerdiği: önerme eyleminin öznesi üçüncü tekil kişi olan ablamın sözüdür. Ablamın içindeki birinci kişi iyelik eki akrabalık ilişkisini gösterir; önerme işini konuşana yüklemez. Önerdiğim seçilirse öneren kişi değişir.

  2. Boşluğu hazırlamak fiiliyle tamamlayın; raporu hazırlayan biziz, inceleyen müdürdür.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    hazırladığımız

    hazırladığımız: raporu hazırlayanlar bizim ile belirtilmiştir; bu nedenle sıfat-fiilde birinci çoğul kişi iyelik eki gerekir. Müdürün görevi raporu incelemektir ve bu ayrı ilişki inceleyen müdür grubunda kurulur.

  3. Yazar sözcüğünü uygun ekle yazın; romanı öneren yazardır.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yazarın

    yazarın: yazar, önerme eyleminin öznesi olduğu için ilgi eki alır. Tanıma eyleminde nesne olması senin tanıdığın grubunda zaten ifade edilmiştir; bu iç ilişki, dış gruptaki özne görevini değiştirmez.

  4. Boşluğu katılmak fiiliyle tamamlayın; toplantıya yarın biz katılacağız.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    katılacağımız

    katılacağımız: kaynak cümlede katılma eylemi gelecektedir ve özne bizdir. Yarın da bu zamanı destekler. Ekip toplantıyı düzenler; katılma eyleminin kişi eki ekibe göre seçilmez.

Bugün kullan

Öğrencilere Ablam bir kitap önerdi. Bir kadın bu kitabı okuyor. Babam bu kadınla konuştu. cümlelerini verin. Tek cümlede birleştirmelerini, iç grubu paranteze almalarını ve her baş adın ekini neden seçtiklerini açıklamalarını isteyin.