Bu B1 dersinde amaç, öğrencinin -dikten sonra yapısını yalnızca bir ek dizisi olarak tanıması değil, iki olayın sırasını doğru kurmasıdır. Önce olayları zaman çizgisine yerleştirin; ardından cümleyi geçmişte, günlük bir alışkanlıkta ve gelecek planında kullandırın.
Temel fikir
-dikten sonra yapısındaki olay, ana cümlede bildirilen olaydan önce gerçekleşir. Fiil gövdesine uygun ek biçimi getirilir; sonra ayrı yazılır. Zarf-fiil yapısı kişi eki almaz; zaman ve kişiler ana yüklemden ve bağlamdan anlaşılır. Okuduktan sonra konuşacağız cümlesinde iki olay da gelecekte olabilir. Öznelerin aynı olması zorunlu değildir: Sen çıktıktan sonra ben kapıyı kilitledim cümlesinde her eylemin öznesi açıktır. Aradaki süre, gönderdikten on dakika sonra örneğindeki gibi sonra öncesinde belirtilir. Ek biçimlerinin ayrıntısı ilgili ek dersine aittir.
Örnekler
- Uyandıktan sonra perdeleri açıyorum.
- Çorbayı içtikten sonra dinlendik.
- Kitabı okuduktan sonra konuşacağız.
- Sen çıktıktan sonra ben kapıyı kilitledim.
- Yağmur durduktan sonra çocuklar bahçeye çıktı.
- Mesajı gönderdikten on dakika sonra cevap aldım.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin yapıdaki ilk heceyi görülen geçmiş zamanla eşleştirip gelecek bağlamını reddetmesine dikkat edin. Yarın okuduktan sonra konuşacağız cümlesinde okuma henüz gerçekleşmemiştir. Kişiyi belirtmek için zarf-fiile kişi eki ekletmeyin; bağlam yetersizse özneyi açıkça söyletin.
Kendin dene
Önce çorbayı içtik. Sonra dinlendik. → Çorbayı ___ dinlendik.
Cevabı veya örnek cevabı göster
içtikten sonra
içtikten sonra: Dinlenme, çorbanın içilmesinin ardından başlıyor. Sonralık yapısı bu nedenle ilk eyleme bağlanır; içmeden önce denirse olayların sırası değişir.
Yarın önce kitabı okuyacağız. Sonra konuşacağız. → Kitabı okuduktan sonra ___.
Cevabı veya örnek cevabı göster
konuşacağız
konuşacağız: Verilen bağlam yarını ve birden fazla konuşmacıyı içeriyor. Ana yüklem bu yüzden gelecek zamanın birinci çoğul kişisinde olmalı; okuma da henüz yapılmış değil.
Sen çıktın. Sonra ben kapıyı kilitledim. → ___ çıktıktan sonra ben kapıyı kilitledim.
Cevabı veya örnek cevabı göster
Sen
Sen: Çıkan kişi muhatap, kapıyı kilitleyen ise konuşmacıdır. Ben ikinci eylemin öznesini belirtirken boşluktaki zamir ilk eylemin kime ait olduğunu açıklığa kavuşturur.
Mesajı gönderdim. On dakika geçti. Cevap aldım. → Mesajı gönderdikten ___ cevap aldım.
Cevabı veya örnek cevabı göster
on dakika sonra
on dakika sonra: On dakika, mesajı gönderme süresi değil, gönderim ile cevap arasındaki süredir. Bu yüzden süre ifadesi gönderdikten ile sonra arasına yerleşir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Önce çorbayı içtik. Sonra dinlendik. → Çorbayı ___ dinlendik.
Yarın önce kitabı okuyacağız. Sonra konuşacağız. → Kitabı okuduktan sonra ___.
Sen çıktın. Sonra ben kapıyı kilitledim. → ___ çıktıktan sonra ben kapıyı kilitledim.
Mesajı gönderdim. On dakika geçti. Cevap aldım. → Mesajı gönderdikten ___ cevap aldım.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere bir alışkanlık, geçmişte yaşanan bir olay ve yarın için bir plan verin. Her durumda iki eylemi sonralık ilişkisiyle birleştirmelerini isteyin. Bir örnekte özneleri değiştirip kimin ne yaptığını açıklatın.