Bu derste sonralık bildiren zarf-fiil yapısını biçim odaklı çalıştırın. İki eylemi sıraya koydurun; sözcük zincirlerinin yalnızca edattan önceki bölümü gösterdiğini, ardından sonra geldiğini belirtin.
Temel fikir
Önce mastar ekini kaldırıp fiil tabanını buldurun. Tablodaki sekiz biçimi son ünlü ve son ünsüzle eşleştirin: a/ı → ı, e/i → i, o/u → u, ö/ü → ü. ç f h k p s ş t sonrasında başlangıç ünsüzü t, diğer seslerden sonra d olur. Yapının içindeki k nedeniyle son bölüm -tan/-ten biçimindedir; sonra ayrı yazılır. Yapı geçmiş zamanla sınırlı değildir; gelecek zamanlı bir yüklemle de önce tamamlanacak işi gösterir.
| Son ünlü | Ünlü veya ötümlü ünsüzden sonra | Örnek | Ötümsüz ünsüzden sonra | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| a, ı | -dıktan | yazdıktan sonra | -tıktan | baktıktan sonra |
| e, i | -dikten | geldikten sonra | -tikten | gittikten sonra |
| o, u | -duktan | okuduktan sonra | -tuktan | unuttuktan sonra |
| ö, ü | -dükten | gördükten sonra | -tükten | düştükten sonra |
Örnekler
- Eve geldikten sonra dinlenirim.
- Çayı içtikten sonra çalışırım.
- Mesajı okuduktan sonra cevap veririm.
- Yemeği yaptıktan sonra seni arayacağım.
- Yağmur durduktan sonra dışarı çıkacağız.
- Ders bittikten sonra kapı kapandı.
- geldiktengeldik-dik sıfat-fiil ekinin biçimleritenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- okuduktanokuduk-dik sıfat-fiil ekinin biçimleritanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- yaptıktanyaptık-dik sıfat-fiil ekinin biçimleritanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci gidiyorum biçiminden hareketle gittikten içindeki ilk t harfini değiştirebilir. Ünsüzle başlayan ekten önce git- tabanının korunduğunu gösterin. Konuşan kişi değiştiğinde bu yapıya kişi eki eklenmediğini de denetleyin.
Kendin dene
gitmek → ___ (sonra)
Cevabı veya örnek cevabı göster
gittikten sonra
gittikten sonra: git- tabanındaki t korunur ve ötümsüz olduğu için ek de t ile başlar. Son ünlü i olduğundan -tikten seçilir; iki t farklı parçalara aittir.
okumak → ___ (sonra)
Cevabı veya örnek cevabı göster
okuduktan sonra
okuduktan sonra: okumak içindeki mastar eki çıkarılınca oku- kalır. Son ünlü u, -duktan biçimini gerektirir; d önüne kaynaştırma ünsüzü gelmez.
görmek → ___ (sonra)
Cevabı veya örnek cevabı göster
gördükten sonra
gördükten sonra: gör- tabanının sonundaki r ötümlüdür; başlangıçta d kullanılır. İnce yuvarlak ö, ekte ü gerektirir; k, -ten önünde yumuşamaz.
yapmak → ___ (sonra)
Cevabı veya örnek cevabı göster
yaptıktan sonra
yaptıktan sonra: p ötümsüz olduğundan ek t ile başlar. Kalın düz a, noktasız ı gerektirir; sonra edatı fiille birleştirilmez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
gitmek → ___ (sonra)
okumak → ___ (sonra)
görmek → ___ (sonra)
yapmak → ___ (sonra)
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Her mastarı sonra ile birlikte iki sözcüklü yapıya dönüştürmelerini isteyin. Ardından iki aşamalı bir plan yazdırıp önce tamamlanacak eylemi işaretletin; zaman bilgisini yüklemde aratın.