B2 dersinde başlangıç bildiren zarf-fiili bir zaman çizgisiyle ele alın. Öğrenci yalnız eki tamamlamasın; başlangıç olayını, geçen süreyi ve ana cümlenin öznesini de açıklasın.

Temel fikir

-(y)alı / -(y)eli geçmişteki bir olayı başlangıç noktası yapar. Ana cümle oldu veya geçti ile süreyi ölçebilir ya da o zamandan beri süren durumu bildirebilir. Beri kullanımı başlangıç anlamını pekiştirir: alalı beri. Zarf-fiil kişi eki almaz; özne bağlamdan anlaşılır veya açıkça söylenir. Sen gideli ev çok sessiz örneğinde giden kişi ile sessiz olan varlık farklıdır.

Örnekler

  • Buraya taşınalı üç ay oldu.
  • Kurs başlayalı herkes daha çok konuşuyor.
  • Sen gideli ev çok sessiz.
  • Bu defteri alalı beri her gün yazıyorum.
  • Yeni kütüphane açılalı iki hafta geçti.
  • Seni görmeyeli neredeyse bir yıl oldu.
  • Biz geleli yağmur hiç durmadı.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Görmeyeli biçimini tek bir olumsuz olay gibi açıklamayın. Seni görmeyeli neredeyse bir yıl oldu cümlesinde son görüşmeden bu yana görüşülmeyen süre anlatılır. Ayrıca -eli ile kurulan zaman ilişkisini doğrudan neden ilişkisi saymayın; yalnız olay sırası anlatılacaksa -dikten sonra ile karşılaştırın.

Kendin dene

  1. Taşınmadan bu yana geçen süreyi anlatan zarf-fiili yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    taşınalı

    taşınalı: üç aylık sürenin başlangıcı taşınma olayıdır. Taşın- gövdesindeki son ünlü kalın olduğu için -alı gelir; süreyi oldu tamamlar.

  2. Gidişten bu yana süren durumu anlatan zarf-fiili yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    gideli

    gideli: giden sen, sessiz olan ise evdir. Öğrencinin iki özneyi ayırmasını ve ünlüyle başlayan ekten önce git- kökünün gid- olduğunu açıklamasını bekleyin.

  3. Son görüşmeden bu yana görüşülmediğini anlatan olumsuz zarf-fiili yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    görmeyeli

    görmeyeli: görme- olumsuz gövdesine kaynaştırma ünsüzü y ile ek gelir. Ölçülen aralık son görüşmeden başlar ve bu aralıkta görüşme gerçekleşmemiştir.

  4. Bizim gelişimizi başlangıç noktası yapan zarf-fiili yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    geleli

    geleli: gelenlerin kim olduğu biz ile bellidir; zarf-fiile ayrıca kişi eki eklenmez. Ana cümlenin öznesi yağmurdur ve gelişten bu yana yağış kesilmemiştir.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir taşınmanın üzerinden geçen süreyi, kurs başladıktan beri süren bir değişikliği ve uzun zamandır görmedikleri birini anlatmalarını isteyin. Her cümlede başlangıç olayının öznesini buldurun.