Öğrencilerin fiil gövdesine gereklilik ekini getirip kişi ekiyle tamamlaması için kısa bir not; olumsuzu ve gerek/lazım yapıları ayrı sayfalardadır.
Temel fikir
Gereklilik kipi, mastar ekinden arındırılmış gövdeye -meli ya da -malı getirilerek yapılır; ek, son ünlüye göre seçilir: gitmeli, almalı. Ardından kişi ekleri gelir: gitmeliyim, gitmelisin, gitmeli. Üçüncü tekil kişide ek yoktur.
| Kişi | Ön ünlülü fiil: git | Art ünlülü fiil: al |
|---|---|---|
| ben | gitmeliyim | almalıyım |
| sen | gitmelisin | almalısın |
| o | gitmeli | almalı |
| biz | gitmeliyiz | almalıyız |
| siz | gitmelisiniz | almalısınız |
| onlar | gitmeliler | almalılar |
Örnekler
- Yarın erken kalkmalıyım.Ben zamiri söylenmeyebilir; -yım eki birinci tekil kişiyi zaten bildirir. y, -malı ile -ım arasındaki iki ünlüyü ayıran kaynaştırma ünsüzüdür.
- Çocuklar yemekten önce ellerini yıkamalı.Çocuklar öznesiyle hem yıkamalı hem yıkamalılar kullanılabilir. Bu örnekte çoğul eki kullanılmamıştır.
- Biz bu hafta doktora gitmeliyiz.
- gitmeliyimgitmeliGereklilik eki: -meli / -malıyimKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- okumalısınokumalıGereklilik eki: -meli / -malısınKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- çalışmalıyızçalışmalıGereklilik eki: -meli / -malıyızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- Bence bu filmi izlemelisin.-meli ile konuşan çoğu kez emir değil öğüt verir. Bence sözcüğü ifadeyi daha da yumuşatır.
- Siz bu formu bugün doldurmalısınız.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler kişi ekini unutup Ben gitmeli der; doğrusu gitmeliyim. Ek seçiminde ünlü uyumunu da denetleyin (çalışmalıyız, gelmeliyiz).
Kendin dene
çalışmak fiiliyle sen için gereklilik biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çalışmalısın
çalışmalısın: son ünlü kalın ı olduğu için -malı gelir; sen için kişi eki -sındır.
gelmek fiiliyle ben için gereklilik biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelmeliyim
gelmeliyim: son ünlü ince e olduğu için -meli gelir; ünlüyle biten ekten sonra kaynaştırma y ile -yim olur.
yazmak fiiliyle biz için gereklilik biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yazmalıyız
yazmalıyız: kalın a ile -malı gelir; biz için -yız eklenir.
okumak fiiliyle o için gereklilik biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okumalı
okumalı: kalın u ile -malı gelir; üçüncü kişide kişi eki yoktur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
çalışmak fiiliyle sen için gereklilik biçimini yazın.
gelmek fiiliyle ben için gereklilik biçimini yazın.
yazmak fiiliyle biz için gereklilik biçimini yazın.
okumak fiiliyle o için gereklilik biçimini yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bu hafta yapmaları gerekenleri ve bir arkadaşın yapması gerekeni anlatan dört cümle yazmalarını, ek ünlüsünü ve kişi ekini denetlemelerini isteyin.