Bu B1 dersinde gereklilik kipinin hikâyesini yalnızca bir çekim alıştırması olarak sunmayın. Önce gerçekleşen olayı, ardından konuşanın o olaya ilişkin değerlendirmesini ele alın. Öğrenci ne olduğunu ve neyin uygun olacağını ayrı ayrı söyleyebilmeli.
Temel fikir
Seni aramalıyım ile Seni aramalıydım cümlelerini karşılaştırın: ikinci cümlede değerlendirme geçmişteki duruma yönelir. Gereklilik biçiminden sonra ek fiilin hikâye biçimi, ardından kişi eki gelir. Bu bağlamlarda yapılmayan bir iş için pişmanlık ya da eleştiri sık görülür; öğrenciden sonucu yalnızca eke bakarak değil, bağlamdan çıkarmasını isteyin. Olumsuzluk gereklilikten önce gelir: açmamalıydık. Soru biçiminde ayrı yazılan soru eki, hikâye ve kişi eklerini üstlenir: beklemeli miydim?
| Şimdiki gereklilik | Geçmişe dönük değerlendirme |
|---|---|
| Seni aramalıyım. | Seni aramalıydım. |
| Kutuyu açmamalıyız. | Kutuyu açmamalıydık. |
Örnekler
- Dün seni aramalıydım.
- Bu kutuyu açmamalıydık.
- Bana önceden söylemeliydin.
- Bileti evde unuttum; çantama koymalıydım.
- Çok tuz ekledik; daha az eklemeliydik.
- Seni beklemeli miydim?
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Beklememeliydim, beklemeyi yanlış bir tercih olarak değerlendirir. Beklemem gerekmiyordu ise bekleme zorunluluğunun bulunmadığını söyler; tek başına beklenip beklenmediğini bildirmez. Öğrencinin ana dilindeki olumsuz gereklilik ifadesini doğrudan aktarıp bu iki anlamı birleştirmediğini kontrol edin.
Kendin dene
Dün yapılmayan arama için geçmişe dönük değerlendirme biçimini seçin; yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
aramalıydım
aramalıydım: Aramanın dün yapılmadığı açıkça verilmiştir; konuşan geçmişteki eksikliğini değerlendirir. aramalıyım seçimi gerekliliği bugüne taşır.
Kutuyu açınca bardak kırıldı. Kutuyu açmaktan duyulan pişmanlığı anlatan biçimi seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
açmamalıydık
açmamalıydık: Bardağın kırılması, kutuyu açmanın yanlış tercih olarak değerlendirilmesine yol açar. Birinci çoğul kişi eki, değerlendirmeye grubun tamamını katar.
Bekleme gerçekleşti, fakat gerekli değildi. Gereklilik bulunmadığını söyleyen ifadeyi seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
beklemen gerekmiyordu
beklemen gerekmiyordu: Verilen bilgi, beklemenin gerekli olmadığıdır. beklememeliydin denirse yalnızca zorunluluk kaldırılmaz, bekleme kararı da eleştirilir.
Konuşan dün karar veremedi. Kendi kararını sorgulayan cümlede boşluğu uygun soru biçimiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
miydim
miydim: Konuşan kendi geçmiş kararını sorar. Soru ekine ek fiilin hikâye biçimi ve birinci tekil kişi eki gelir; iki ünlü arasındaki y korunur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Dün yapılmayan arama için geçmişe dönük değerlendirme biçimini seçin; yalnızca eksik sözcüğü yazın.
Kutuyu açınca bardak kırıldı. Kutuyu açmaktan duyulan pişmanlığı anlatan biçimi seçin.
Bekleme gerçekleşti, fakat gerekli değildi. Gereklilik bulunmadığını söyleyen ifadeyi seçin.
Konuşan dün karar veremedi. Kendi kararını sorgulayan cümlede boşluğu uygun soru biçimiyle tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere iki küçük aksilik kurgulatın. Her olayın ardından yapılması ya da yapılmaması uygun olan işi söyletin. Sonra bir arkadaşlarına geçmişteki bir kararın uygunluğunu soran bir soru yazdırın.