Öğrencilerin kiminle ve neyle bir şey yaptıklarını söylemeleri için kısa bir not; ünlü uyumu ve ekin ayrıntıları ek dersinde ayrıca işlenir.

Temel fikir

Sınıfta ile hem edat (birliktelik ve vasıta) hem bağlama görevinde öğretilir. Konuşmada çoğunlukla bitişik yazılır: ünsüzle biten sözcükte -le/-la (otobüsle), ünlüyle bitende -yle/-yla (arabayla). Zamirlerde benimle, seninle, onunla gibi biçimleri ezberletin.

Karşılaştırılacak kalıplar
KullanımTürkçeAnlam
kişiyle birliktearkadaşımlaarkadaşımla
taşıtotobüsleotobüsle
araç gereçkalemlekalemle
adlar arasında bağlamaAyşe ile AliAyşe ile Ali
zamirlebenimlebenimle
sahip olma, giyme (ile değil)şapkalışapkalı

Örnekler

  • Ben arkadaşımla sinemaya gidiyorum.Ek, arkadaşım sözcüğüne eklenir. Özne olan ben düşebilir: Arkadaşımla sinemaya gidiyorum.
  • Her gün otobüsle okula gidiyorum.
  • Ayşe ile Ali bahçede oynuyorlar.Burada ile ayrı yazılır ve iki adı 'ile' bağlar. İki kişi eylemi yaptığı için fiil çoğul alır (-lar).
  • Annem benimle konuşuyor.Zamir ekten önce değişir: ben, benle değil benimle olur. Aynısı seninle, onunla, bizimle, sizinle ve onlarla için de geçerlidir.
  • Şapkalı adam geliyor.Burada 'ile' değil, sahip olmayı anlatan -lı kullanılır. Şapkayla adam, şapkayı araç olarak kullanan bir adam anlamına gelirdi.
  • arabaylaarabaylaBirliktelik ve araç eki: -le / -la
  • uçaklauçaklaBirliktelik ve araç eki: -le / -la
  • kalemlekalemleBirliktelik ve araç eki: -le / -la
  • kediylekediyleBirliktelik ve araç eki: -le / -la

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler ana dillerindeki 'with'i sahip olma için de kullanıp şapkayla adam der; doğrusu şapkalı adam. Zamirlerde de ben ile ya da benle yazarlar; standart biçim benimle.

Kendin dene

  1. tren sözcüğüne ile edatını bitişik getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    trenle / tren ile

    trenle: tren ünsüzle biter, son ünlü ince e olduğu için ek -le olur; araya y girmez.

  2. araba sözcüğüne ile edatını bitişik getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    arabayla / araba ile

    arabayla: araba ünlüyle bittiği için iki ünlü arasına y girer; kalın a ile -yla olur.

  3. 'Benimle' anlamını veren biçimi yazın: ben + ile.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    benimle

    benimle: ben sözcüğünde ek, uzun gövde benim üzerine gelir; bu yüzden benle standart değildir.

  4. çocuk sözcüğüne ile edatını bitişik getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çocukla / çocuk ile

    çocukla: son ünlü kalın u olduğundan ek -la olur; -la ünsüzle başladığı için sondaki k yumuşayıp ğ olmaz.

Bugün kullan

Öğrencilerden kiminle bir yere gittiklerini, oraya neyle gittiklerini ve iki kişinin birlikte yaptığı bir işi anlatan üç cümle yazmalarını isteyin.