ile: met, per en „en”

Het idee

ile betekent „samen met” of „door middel van”: arkadaşımla, otobüsle, kalemle. Meestal zit het vast als -le of -la, naar de laatste klinker van het woord (e na e i ö ü, a na a ı o u), en na een klinker komt er een y bij: arabayla, kediyle. Los geschreven is ile hetzelfde woord, en tussen twee zelfstandige naamwoorden betekent het „en”: Ayşe ile Ali. Bij voornaamwoorden verandert de stam: benimle, seninle, onunla, bizimle, sizinle, onlarla.

Voorbeelden

• Ben arkadaşımla sinemaya gidiyorum.Ik ga met mijn vriend naar de bioscoop.Het achtervoegsel -la zit vast aan arkadaşım (mijn vriend). Het voornaamwoord ben mag wegvallen: Arkadaşımla sinemaya gidiyorum.
• Her gün otobüsle okula gidiyorum.Ik ga elke dag met de bus naar school.
• Ayşe ile Ali bahçede oynuyorlar.Ayşe en Ali spelen in de tuin.Hier staat ile los en verbindt het twee namen zoals „en”. Het werkwoord staat in het meervoud (-lar), omdat twee personen handelen.
• Annem benimle konuşuyor.Mijn moeder praat met mij.Het voornaamwoord verandert voor het achtervoegsel: ben wordt benimle, niet benle. Zo ook seninle, onunla, bizimle, sizinle en onlarla.
• Şapkalı adam geliyor.De man met de hoed komt eraan.Hier betekent „met” zoveel als „dragend”, dus het Turks gebruikt -lı (voorzien van), niet ile. Şapkayla adam zou een man „door middel van” een hoed zijn.
• arabaylamet de autoaraba·yla-le / -la: met, per
• uçaklamet het vliegtuiguçak·la-le / -la: met, per
• kalemlemet een penkalem·le-le / -la: met, per
• kediylemet de katkedi·yle-le / -la: met, per

Let op

Nederlands „met” kan ook „voorzien van” of „dragend” betekenen, ile nooit. „De man met de hoed” is şapkalı adam met -lı; şapkayla adam zou een man zijn die een hoed als gereedschap gebruikt. Verder verbindt ile zelfstandige naamwoorden en voornaamwoorden, geen bijvoeglijke naamwoorden: „groot en nieuw” is büyük ve yeni.

Probeer het zelf

1. Voeg ile toe aan tren (trein): met de trein.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   trenle / tren ile

   trenle: tren eindigt op een medeklinker en de laatste klinker e is een voorklinker, dus volgt -le zonder y.

2. Voeg ile toe aan araba (auto): met de auto.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   arabayla / araba ile

   arabayla: araba eindigt op een klinker, dus staat er een y tussen de twee klinkers, en de achterklinker a geeft -yla.

3. Zeg „met mij”: ben + ile.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   benimle

   benimle: bij ben staat het achtervoegsel op de langere stam benim, daarom is benle niet de standaardvorm.

4. Voeg ile toe aan çocuk (kind): met het kind.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   çocukla / çocuk ile

   çocukla: de laatste klinker u is een achterklinker, dus -la; de slot-k verzacht niet tot ğ, want dat gebeurt alleen voor een klinker en -la begint met l.

Gebruik het vandaag

Schrijf drie zinnen: met wie je ergens heen gaat, waarmee je daar komt en wat twee personen samen doen. Onderstreep elke ile en controleer de klinker van het achtervoegsel.