ile: z, za pomocą i spójnik „i”

Zasada

ile znaczy „razem z” albo „za pomocą”: arkadaşımla, otobüsle, kalemle. Zwykle dołącza się je jako -le lub -la według ostatniej samogłoski wyrazu (e po e i ö ü, a po a ı o u), a po samogłosce dochodzi y: arabayla, kediyle. Pisane osobno, ile to to samo słowo, a między dwoma rzeczownikami znaczy „i”: Ayşe ile Ali. Przy zaimkach zmienia się temat: benimle, seninle, onunla, bizimle, sizinle, onlarla.

Przykłady

• Ben arkadaşımla sinemaya gidiyorum.Idę do kina z moim przyjacielem.Końcówka -la jest dołączona do arkadaşım (mój przyjaciel). Zaimek ben można pominąć: Arkadaşımla sinemaya gidiyorum.
• Her gün otobüsle okula gidiyorum.Codziennie jadę do szkoły autobusem.
• Ayşe ile Ali bahçede oynuyorlar.Ayşe i Ali bawią się w ogrodzie.Tu ile stoi osobno i łączy dwa imiona jak „i”. Czasownik ma liczbę mnogą (-lar), bo działają dwie osoby.
• Annem benimle konuşuyor.Moja mama rozmawia ze mną.Zaimek zmienia się przed końcówką: ben daje benimle, a nie benle. Tak samo seninle, onunla, bizimle, sizinle i onlarla.
• Şapkalı adam geliyor.Mężczyzna w kapeluszu idzie.Tu „z” znaczy „w czymś ubrany”, więc po turecku używa się -lı (mający), nie ile. Şapkayla adam byłoby „człowiekiem za pomocą kapelusza”.
• arabaylasamochodemaraba·yla-le / -la: z, za pomocą
• uçaklasamolotemuçak·la-le / -la: z, za pomocą
• kalemlepióremkalem·le-le / -la: z, za pomocą
• kediylez kotemkedi·yle-le / -la: z, za pomocą

Uważaj

Polskie „z” bywa też „mający” albo „noszący”, ale ile nigdy. „Mężczyzna w kapeluszu” to şapkalı adam z końcówką -lı; şapkayla adam znaczyłoby człowieka używającego kapelusza jak narzędzia. Ponadto ile łączy rzeczowniki i zaimki, nie przymiotniki: „duży i nowy” to büyük ve yeni.

Spróbuj samodzielnie

1. Dołącz ile do tren (pociąg): pociągiem.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   trenle / tren ile

   trenle: tren kończy się spółgłoską, a jego ostatnia samogłoska e jest przednia, więc dochodzi -le, bez y.

2. Dołącz ile do araba (samochód): samochodem.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   arabayla / araba ile

   arabayla: araba kończy się samogłoską, więc y rozdziela dwie samogłoski, a tylna samogłoska a daje -yla.

3. Powiedz „ze mną”: ben + ile.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   benimle

   benimle: przy ben końcówka stoi na dłuższym temacie benim, dlatego benle nie jest formą standardową.

4. Dołącz ile do çocuk (dziecko): z dzieckiem.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   çocukla / çocuk ile

   çocukla: ostatnia samogłoska u jest tylna, więc -la; końcowe k nie zmienia się w ğ, bo to dzieje się tylko przed samogłoską, a -la zaczyna się od l.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania: z kim dokądś idziesz, czym tam jedziesz i co robią razem dwie osoby. Podkreśl każde ile i sprawdź samogłoskę końcówki.