Evet ve hayır ile yanıt vermek

Temel fikir

Türkçede evet sorudaki yargıyı onaylar, hayır reddeder. Olumsuz soruda (Kahve içmiyor musun?) onay olumsuz yargıyı onaylar: Evet, içmiyorum. Ret ise olumlu fiile götürür: Hayır, içiyorum. Var mı / yok mu sorularında yanıtın yüklemi var ya da yok olur.

Örnekler

• Evet, ben kahve içmiyorum.Kahve içmiyor musun? sorusuna yanıt. Evet soruya katılır, bu yüzden fiil olumsuz kalır. Özne olan ben düşebilir: Evet, içmiyorum.
• Hayır, ben kahve içiyorum.Aynı soru. Hayır, kahve içmediğin düşüncesini reddeder, bu yüzden fiil olumlu olur. Hayır ile olumsuz fiil kolayca yanlış anlaşılır.
• Evet, bugün okula gidiyorum.
• Hayır, bugün okula gitmiyorum.
• Evet, babam evde değil.
• Hayır, babam evde.
• Bugün sınav yok mu?Evet, yok sınav olmadığı, Hayır, var sınav olduğu anlamına gelir. Var ve yok yanıtın yüklemidir, başka fiil gerekmez.
• Hayır, bugün sınav var.
• Bugün pazartesi, değil mi?Burada değil mi olumlu bir cümlenin sonundaki onay sorusudur, bu yüzden evet cümleyi onaylar: Evet, pazartesi. Hayır cümleyi reddeder: Hayır, salı.

Dikkat et

Birçok dilden gelen öğrenciler "evet, içiyorum" alışkanlığıyla olumsuz soruya Evet, içiyorum der; bu yanıt çelişkili duyulur. Yalnız evet ya da hayır yanlış anlaşılabileceği için ilk sözcükten sonra fiili de yinelemelerini isteyin.

Kendin dene

1. Cevabı tamamlayın: kahve içmediğinizi onaylıyorsunuz.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   içmiyorum

   içmiyorum: evet kahve içilmediği yargısını onaylar, bu yüzden fiil olumsuz kalır.

2. Cevabı tamamlayın: gelmiyorsunuz.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   gelmiyorum

   gelmiyorum: hayır "geliyorsun" yargısını reddeder, fiil olumsuz olur.

3. Bugün sınav yok mu? Sınav olduğunu söyleyin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   var

   var: soru sınav olmadığını varsayar; hayır bunu reddeder, geriye var kalır.

4. İlk sözcüğü seçin: okula gidiyorsunuz.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   hayır

   hayır: öğrenci okula gidiyor, yani "gitmiyorsun" yargısını reddeder; fiil olumlu olsa da söz hayırdır.

Bugün kullan

Öğrencilere üç soru yazdırın, biri olumlu ikisi olumsuz olsun; eşleri evet ya da hayırla ve fiili yineleyerek yanıtlasın, soruya katılıp katılmadıklarını da söylesin.