olmak fiili: oluş ve gerçekleşme

Temel fikir

Olmak oluş ve gerçekleşme bildirir: oluyorum, oldu, olacağım. Şimdiki durumda ek-fiil kullanılır: öğrenciyim. Gelecek zaman ekindeki k, ünlüyle başlayan ekten önce ğ olur: olacağım.

Örnekler

• Ben doktor oldum.Ad ile olmak “dönüşmek, bir şey haline gelmek” anlamı verir; ad ek almaz: doktor oldum.
• Yarın evde olacağım.
• Hava birden çok soğuk oldu.
• Ne oldu?
• Tamam, olur.Olur kalıplaşmış bir cevaptır; “uygun, tamam” anlamı taşır ve bir öneriye karşılık verilir.
• Bu akşam bizde toplantı olacak.
• Ben öğrenciyim.Şimdiki “-im” durumunda fiil gerekmez: ek-fiil ekleri ada gelir; ünlüyle biten adda araya y girer.
• oluyorsunuzol·uyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyor·sunuzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
• oldularol·duGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tü·larÇoğul eki: -ler / -lar
• olacağımol·acağGelecek zaman eki: -ecek / -acak·ımKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz

Dikkat et

Öğrenciler Ben öğrenci olurum ile “öğrenciyim” demek ister; bu cümle “öğrenci olurum” demektir. Şimdiki durumda öğrenciyim demelerini isteyin.

Kendin dene

1. olmak fiilini geçmiş zamanda kullanın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   oldu

   oldu: gürültü geçmişte gerçekleşmiş bir olaydır; kök o ile bittiği için geçmiş zaman eki -du olur.

2. olmak fiilini gelecek zamanda kullanın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   olacağız

   olacağız: gelecekteki oluşu bildirir; kalın ünlülü kök -acak alır, kişi eki -ız ünlüyle başladığı için k, ğ olur.

3. olmak fiilini geçmiş zamanda, ikinci tekil kişide kullanın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   oldun

   oldun: geçmişteki bir değişimin zamanı sorulur; o ünlüsünden sonra ek -du, ikinci tekil kişi eki -n olur.

4. Kişi ekini getirin, olmak kullanmayın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   yorgunum

   yorgunum: yorgunluk şu anki durumdur, ek-fiil sıfata doğrudan eklenir (son ünlü u, ek -um); olmak anlamı “gittikçe yorulmak”a çevirirdi.

Bugün kullan

Öğrencilerden yarın nerede olacaklarını, neyin değiştiğini ve olmak kullanmadan “Ben …im” biçiminde bir cümleyi yazmalarını isteyin.