Bu B2 dersinde evde Türkçe konuşan öğrencinin resmî yazı dilindeki ad tamlamalarını ve kişi göndergelerini çözümlemesi hedeflenir. Kurmaca aile diyaloğu bir dil çalışmasıdır; başvuru usulü öğretmez, hukuki öneri vermez.

Temel fikir

Önce belge adı, belgenin hangi biçiminin kastedildiği ve ilgili kişi olmak üzere üç bilgiyi ayırt ettirin. Nüfus kayıt örneği bir nüfus kaydı belgesinin adıdır; buradaki örnek alıştırma modeli anlamında değildir. Vekâlet temsil ilişkisini veya yetkisini, vekâletname ise belgeyi adlandırır. Belgenin aslı ve belgenin fotokopisi belirtili ad tamlamalarında anlam ayrımını son sözcük taşır. Babamın adına düzenlenmiş ifadesinde edilgen yapının belgeye, kişi bilgisinin babaya gönderme yaptığını gösterin. Ardından Burada … mı kastediliyor? sorusuyla anlamı açıklığa kavuşturma çalışması yaptırın.

Karşılaştırılacak kalıplar
Başlık veya ifadeAçıklığa kavuşturan soru
başvuru sahibiBaşvuruyu kim yapıyor?
belgenin aslıOrijinal belge mi kastediliyor?
belgenin fotokopisiHangi belgenin fotokopisi?
adına düzenlenmişKimin adına düzenlenmiş?
nüfus kayıt örneğiBelgenin tam adı bu mu?

Metni oku

Derya: Babam için bir form dolduruyorum. Başvuru sahibi bölümüne kendi adımı mı yazacağım?

Can: Bu alıştırmada başvuru sahibi baban, sen yalnızca formu dolduruyorsun. Babanın adını yaz.

Derya: Tamam. Listemde nüfus kayıt örneği ve vekâletname yazıyor. Bunlar aynı belge mi?

Can: Hayır, iki farklı belge adı. Hangi belgenin istendiğini netleştirelim.

Derya: Bir de asıl ve fotokopi ayrımı var. Konsolosluğa sorarken nasıl söyleyebilirim?

Can: “Burada belgenin aslı mı, fotokopisi mi kastediliyor?” diye sorabilirsin.

Örnekler

  • Bu belge babamın adına düzenlenmiş.
  • Belgenin aslını ayrı bir dosyada saklıyorum.
  • Konsolosluğa belgenin adını tekrar soracağım.
  • Nüfus kayıt örneğinde annemin doğum yeri yazıyor.
  • Vekâletname hakkında bilgi almak istiyorum.
  • Başvuru sahibi babam; formu ben dolduruyorum.
  • Burada belgenin aslı mı, fotokopisi mi kastediliyor?
  • Hangi belgenin istendiğini netleştirelim.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Aile adına yardım eden öğrenci, formdaki her kişi alanını kendisiyle ilişkilendirebilir. Diyalogda başvuru sahibi baba, formu dolduran ise çocuğudur; öğrenciden bu ayrımı metinden gerekçelendirmesini isteyin. Ayrıca nüfus kayıt örneği sözündeki örnek sözcüğünü fotokopi ile eş anlamlı saymadığını denetleyin.

Kendin dene

  1. Belge adındaki boşluğu örnek sözcüğünün uygun biçimiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    örneği

    örneği: Belge adının son öğesi tamlanan ekini alır. Örnek sözcüğünün sonundaki k, ünlüyle başlayan ek önünde ğ olur; eksiz biçim bu tamlamayı tamamlamaz.

  2. Fotokopiyle karşılaştırılan orijinal belge için boşluğu doldurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    aslı

    aslı: Soruda fotokopinin karşısına orijinal belge konmuştur. Asıl sözcüğü bu çekimde ikinci ünlüsünü yitirir; bu nedenle belgenin aslı denir.

  3. Formu dolduran ile başvuru sahibini ayırt edin; babam sözcüğüne uygun eki ekleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    babamın

    babamın: Senaryoda başvuruyu yapan babadır. İlgi durumu eki, adını sözcüğünün kime ait olduğunu belirler; yazma işini üstlenen kişiyle başvuru sahibi aynı değildir.

  4. Vekâlet ve vekâletname arasından belgeyi adlandıran sözcüğü seçin; temsil yetkisinin adını yazmayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    vekâletname

    vekâletname: İstenen, temsil yetkisinin değil belgenin adıdır. Sözcük bitişik yazılır ve â korunur; öğrenci iki terimin gönderimini ayırmalıdır.

Bugün kullan

İki öğrenciye kurmaca akraba rolleri verin. Bir alıştırma kâğıdına başvuru sahibinin adını ve belge adını yazdırın. Kişi bilgisini ve asıl–fotokopi ayrımını açıklığa kavuşturan iki soru kurdurun; ardından rolleri değiştirerek yanıtların hangi ifadeye dayandığını tartıştırın.