Bu B1 dersinde öğrencilerden gazetenin sahibini ve cümledeki görevini ayrı ayrı belirlemelerini isteyin. Amaç yalnızca çekim tablosunu tamamlamak değil, okunan nesne ile haberin kaynağını doğru eklerle anlatmaktır.
Temel fikir
Gazete kökü çekimde değişmez; son ünlü e olduğu için gazeteler, gazetede, gazetenin biçimleri kullanılır. Önce gazete okumak ile bu gazeteyi okumak arasındaki genel etkinlik–belirli nesne ayrımını kurun. Ardından onun gazetesi sözünü nesne yaparak onun gazetesini okuyorum örneğine geçin. Üçüncü tekil kişi iyelik ekinden sonra durum eki gelirken araya n girer. Gazetelerimizden biçimini de çoğul, iyelik ve ayrılma sırasıyla çözümletin; genel ek kurallarını ilgili ek sayfalarına bağlayın.
| Kullanım | Tek gazete | Birden çok gazete |
|---|---|---|
| Yalın durum | gazete | gazeteler |
| Belirtme durumu | gazeteyi | gazeteleri |
| Yönelme durumu | gazeteye | gazetelere |
| Bulunma durumu | gazetede | gazetelerde |
| Ayrılma durumu | gazeteden | gazetelerden |
| İlgi eki | gazetenin | gazetelerin |
| Benim | gazetem | gazetelerim |
| Senin | gazeten | gazetelerin |
| Onun | gazetesi | gazeteleri |
| Bizim | gazetemiz | gazetelerimiz |
| Sizin | gazeteniz | gazeteleriniz |
| Onların | onların gazetesi | onların gazeteleri |
Örnekler
- Babam balkonda gazete okuyor.
- Bu gazeteyi akşam okuyacağım.
- Gazeteler bugün masada duruyor.
- Gazeteye kısa bir mektup gönderdik.
- Gazetede mahallemiz hakkında bir haber var.
- Gazetenin son sayfasında bir bulmaca var.
- Annem gazetesini çantama koydu.
- gazetelerimizdengazetelerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- gazetesindegazetesiÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evinedeBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Annemin gazetesini okuyorum cümlesinde öğrenci yalnızca gazetesi yazarsa iyeliği belirtir, ancak gereken belirtme durumu ekini eksik bırakır. Gazeteyi yazarsa bu kez iyelik ilişkisini kuramaz. Gazetesiyi yanlışı ise yalın kökten sonraki y sesinin iyelikli biçime taşındığını gösterir; gazete + si + n + i çözümlemesini kullanın.
Kendin dene
Gazete sözcüğünün tam biçimini yazın; belirli bir gazete söz konusu: Bu ___ henüz okumadım.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gazeteyi
gazeteyi: bu sözcüğü belirli bir gazeteyi işaret eder; okuma eyleminin bu nesnesi belirtme eki alır. Kök ünlüyle bittiği için -i öncesinde y kullanılır.
Gazete sözcüğüne üçüncü tekil kişi iyelik ekini getirin: Onun ___ masanın altında.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gazetesi
gazetesi: onun ile kurulan iyelik ilişkisi üçüncü tekil kişi ekini gerektirir. Gazete burada konumu bildirilen öznedir; ayrıca belirtme eki almaz.
Gazete sözcüğüne gerekli iyelik ve durum eklerini getirin: Annemin ___ ben okuyorum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gazetesini
gazetesini: annemin sahibin kim olduğunu bildirirken okuyorum gazeteyi nesne yapar. Gazete + si + n + i çözümlemesi iyelik ve belirtme görevlerini ayrı ayrı gösterir.
Gazete sözcüğünü çoğul yapıp birinci çoğul kişi iyelik ve ayrılma durumu eklerini getirin: Bu haberi bizim ___ öğrendim.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gazetelerimizden
gazetelerimizden: gazete sayısı birden fazladır, gazeteler bize aittir ve haber onlardan öğrenilmiştir. Bu yüzden gazete + ler + imiz + den gerekir; bulunma eki aynı kaynak ilişkisini kurmaz.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Gazete sözcüğünün tam biçimini yazın; belirli bir gazete söz konusu: Bu ___ henüz okumadım.
Gazete sözcüğüne üçüncü tekil kişi iyelik ekini getirin: Onun ___ masanın altında.
Gazete sözcüğüne gerekli iyelik ve durum eklerini getirin: Annemin ___ ben okuyorum.
Gazete sözcüğünü çoğul yapıp birinci çoğul kişi iyelik ve ayrılma durumu eklerini getirin: Bu haberi bizim ___ öğrendim.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere bir gazete ve farklı sahipleri gösteren kartlar verin. Okudukları gazeteyi, masanın altındaki gazetenin sahibini ve haberi öğrendikleri kaynağı üç cümlede anlatsınlar. Ek seçimlerini cümledeki görevle gerekçelendirsinler.