Bu derste hastalık adını, kişiyi niteleyen ya da hastayı adlandıran hasta sözcüğünden ayırarak ele alın. B2 düzeyinde amaç yalnızca ek sıralamak değil, bir biçimin cümlede hangi görevi üstlendiğini ve hastalığın kime ait olduğunu gerekçelendirmektir. Örnekler tartışma, kitap ve kurmaca kişisel anlatı bağlamındadır.
Temel fikir
Hastalık sözcüğünün sonundaki k, ünlüyle başlayan ek önünde yumuşar: hastalığa, hastalığın, hastalığım. Hastalıkta, hastalıktan ve hastalıklar biçimlerinde ise korunur. Tahtada bu hastalığı ile onun hastalığı öbeklerini karşılaştırın: aynı görünen -ı, ilkinde belirtme durumu, ikincisinde üçüncü tekil kişi iyelik ekidir. Hastalıklarımız biçiminde iyelikten önce çoğul eki bulunduğu için gövdenin sonundaki k değişmez. Tablo bu ada özgü çekimleri toplar; genel ek kuralları için ilgili sayfalara geçilebilir.
| Kullanım | Biçim |
|---|---|
| Yalın durum | hastalık |
| Belirtme durumu | hastalığı |
| Yönelme durumu | hastalığa |
| Bulunma durumu | hastalıkta |
| Ayrılma durumu | hastalıktan |
| İlgi durumu | hastalığın |
| Çoğul | hastalıklar |
| Birinci tekil kişi iyelik | hastalığım |
| İkinci tekil kişi iyelik | hastalığın |
| Üçüncü tekil kişi iyelik | hastalığı |
| Birinci çoğul kişi iyelik | hastalığımız |
| İkinci çoğul kişi iyelik | hastalığınız |
| Üçüncü çoğul kişi iyelik | hastalıkları |
| Üçüncü tekil kişi iyelik + belirtme | hastalığını |
| Birinci tekil kişi iyelik + ayrılma | hastalığımdan |
| Çoğul + birinci çoğul kişi iyelik | hastalıklarımız |
Örnekler
- Bu hastalığı birlikte araştırıyoruz.
- Hastalığımdan toplantıda söz etmedim.
- Yazar kendi hastalığını anlatıyor.
- Hastalığın adı bu dosyada yazmıyor.
- Hastalıklar bu kitapta ayrı bir bölümde ele alınıyor.
- Hastalığım yüzünden geziyi erteledik.
- Onun hastalığı hakkında bilgim yok.
- Konuşmada bu hastalığa da değindik.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci iyelik ekini belirtme eki yerine kullanabilir. Yazar kendi hastalığını anlatıyor cümlesinde hem iyelik hem belirtme vardır; hastalığı biçiminden sonra zamir n’si ve belirtme eki gelir. Ayrıca hastalığım bir ad öbeğinin parçasıdır; kişinin hasta olduğunu bildiren yüklem hastayım biçimindedir.
Kendin dene
Belirli nesneyi göstermek için hastalık adının uygun durum biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hastalığı
hastalığı: bu ile belirli bir hastalık gösterilir ve araştırmak eyleminin nesnesi yapılır. Buradaki -ı iyelik değil belirtme ekidir; ünlüyle başlayan ek önünde k, ğ olur.
Hastalık adını çoğul yapın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hastalıklar
hastalıklar: yönerge birden çok hastalığı adlandırmayı ister. Son ünlü ı olduğu için çoğul eki -lar olur; ekin başında ünsüz bulunduğundan k korunur.
Birinci tekil kişi iyelik ekiyle «benim hastalığım» anlamını veren tek sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hastalığım
hastalığım: benim sözcüğü birinci tekil kişi iyeliğini gerektirir. Ünlüyle başlayan -ım eki son ünsüzü yumuşatır. Öğrenci burada hasta olduğunu bildiren bir yüklem değil, kendisine ait hastalığı adlandıran bir biçim üretmelidir.
Yazarın kendi hastalığını anlattığını belirtmek için hastalık adını uygun eklerle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hastalığını
hastalığını: kendi bu cümlede yazara gönderme yapar; iyelik tabanı hastalığı olur. Anlatılan şey aynı zamanda belirtili nesnedir, bu yüzden araya zamir n’si ve ardından belirtme eki -ı gelir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Belirli nesneyi göstermek için hastalık adının uygun durum biçimini yazın.
Hastalık adını çoğul yapın.
Birinci tekil kişi iyelik ekiyle «benim hastalığım» anlamını veren tek sözcüğü yazın.
Yazarın kendi hastalığını anlattığını belirtmek için hastalık adını uygun eklerle tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden kurmaca bir kişinin günlüğü için üç cümle üretmelerini isteyin: hastalıklar, hastalığım ve başka bir kişiye gönderme yapan hastalığını. Her cümlede iyeliğin kime ait olduğunu ve belirtili nesne bulunup bulunmadığını açıklatsınlar.