Bu derste öğrencinin yalnızca ekleri sıralaması değil, aynı biçimin cümledeki görevini açıklaması beklenir. Bir bina çizimi üzerinde önce merdiveni, sonra tek bir basamağı gösterin. Taşınabilir merdiven anlamını da belirtin; örnekler bina merdiveni üzerinedir.
Temel fikir
Merdiven adının gövdesi çekimde değişmez; son ünlüsü ince olduğu için merdivene, merdivende, merdivenler biçimleri kullanılır. Merdiveni temizliyoruz cümlesindeki belirtme durumu ile binanın merdiveni tamlamasındaki üçüncü tekil kişi iyeliğini karşılaştırın. İyelikten sonra durum eki getirildiğinde araya zamir n’si girer: binanın merdiveninde. Öğrenciden iki -i ekinin görevini ayrı ayrı adlandırmasını isteyin.
| Biçim | Kullanım / anlam |
|---|---|
| merdiven | Yalın durum |
| merdiveni | Belirtme durumu |
| merdivene | Yönelme durumu |
| merdivende | Bulunma durumu |
| merdivenden | Ayrılma durumu |
| merdivenin | İlgi durumu; tamlayan |
| merdivenler | Çoğul |
| merdivenim | Birinci tekil kişi iyelik |
| merdivenin | İkinci tekil kişi iyelik |
| merdiveni | Üçüncü tekil kişi iyelik |
| merdivenimiz | Birinci çoğul kişi iyelik |
| merdiveniniz | İkinci çoğul kişi iyelik; saygı da bildirir |
| onların merdiveni / onların merdivenleri | Üçüncü çoğul kişi iyelik; sayı bağlamdan anlaşılır |
| merdiveninde | Üçüncü tekil kişi iyelik + bulunma |
| merdivenlerimizden | Çoğul + birinci çoğul kişi iyelik + ayrılma |
Örnekler
- Biz merdiveni birlikte temizliyoruz.
- Çocuklar merdivende sessizce bekliyor.
- Bu merdivenden her gün iniyoruz.
- Binanın merdiveni oldukça dar.
- Bizim merdivenimiz on iki basamaklı.
- Merdivenin son basamağı kırık.
- merdivenindemerdiveniÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evinedeBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- merdivenlerimizdenmerdivenlerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci basamak sayısını söylerken merdiven sayısını vermemelidir: on iki basamak bir merdivenin basamaklarını sayar. Bununla birlikte merdivenler biçimi bir binadaki merdivenin bütününü de anlatabilir; her çoğul kullanımı ayrı merdivenler sayılıyormuş gibi düzeltmeyin. Önce bağlamı sorun.
Kendin dene
İşaret edilen merdiveni belirtili nesne yapan sözcüğün tamamını yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
merdiveni
merdiveni: bu ile gösterilen merdiven temizleme eyleminin belirli nesnesidir. Öğrenci burada son -i ekini iyelik diye açıklarsa cümlede bir tamlayan bulunmadığını gösterin.
İniş yolunu ayrılma durumu ekiyle belirtin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
merdivenden
merdivenden: inmek fiiliyle ayrılma durumu inişin izlediği yolu belirtir. Merdivende ise yalnızca eylemin yerini bildirir; sorudaki nereden karşılığını vermez.
Tamlamadaki iyelik ekini koruyup bulunma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
merdiveninde
merdiveninde: binanın tamlayan olduğu için merdiven iyelik eki alır. Kedinin yerini belirtmek için bu ek korunur, ardından n ve bulunma durumu eki -de gelir.
Birden çok merdivenin bize ait olduğunu tek sözcükle belirtin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
merdivenlerimiz
merdivenlerimiz: Birden çok merdiven için önce -ler, bize ait oldukları için sonra -imiz eklenir. Cümlede bizim bulunması iyelik ekini gereksiz kılmaz.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
İşaret edilen merdiveni belirtili nesne yapan sözcüğün tamamını yazın.
İniş yolunu ayrılma durumu ekiyle belirtin.
Tamlamadaki iyelik ekini koruyup bulunma durumu ekini getirin.
Birden çok merdivenin bize ait olduğunu tek sözcükle belirtin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere bir merdiven çizdirin. Bir kişinin yerini, merdivenin hangi binaya ait olduğunu ve basamak sayısını üç cümleyle anlatsınlar. Sonra çoğul ve birinci çoğul kişi iyelik eklerini birlikte kullansınlar.