Bu B2 dersinde odağı üçüncü tekil kişide tutun. Öğrenciden, gerçekleştiğini düşündüğü ama henüz doğrulamadığı bir olay seçmesini isteyin. Amaç, ek dizisini kurarken geçmişe yönelik tahmin ile yazı dilindeki kesin bildirimi ayırmaktır.
Temel fikir
Yapıyı öğrenilen geçmiş zaman eki ile bildirme ekinin birleşmesi olarak gösterin: gel + miş + tir → gelmiştir. Tablodaki dört biçimde de ş sonrasında bildirme eki t ile başlar. Olumsuzlukta -ma veya -me, geçmiş zaman ekinden önce gelir; sonraki eklerin ünlülerini artık bu ek belirler. Son cümledeki yayın bilgisini bir yazılı duyuru olarak ele alın: burada yapı tahmin değil, tamamlanmış bir olayı bildirme işlevindedir.
| Gövdenin son ünlüsü | Birleşen ekler | Olumlu | Olumsuz |
|---|---|---|---|
| a, ı | -mıştır | kalmıştır | kalmamıştır |
| e, i | -miştir | gelmiştir | gelmemiştir |
| o, u | -muştur | okumuştur | okumamıştır |
| ö, ü | -müştür | görmüştür | görmemiştir |
Örnekler
- Kargo çoktan gelmiştir.
- Çorba artık soğumuştur.
- Annem mesajı görmüştür.
- gelmiştirgelmiş-miş eki: duyulan geçmiş zamantirBildirme eki: -dir / -dır / -tir / -tür
- kalmıştırkalmış-miş eki: duyulan geçmiş zamantırBildirme eki: -dir / -dır / -tir / -tür
- okumuşturokumuş-miş eki: duyulan geçmiş zamanturBildirme eki: -dir / -dır / -tir / -tür
- görmüştürgörmüş-miş eki: duyulan geçmiş zamantürBildirme eki: -dir / -dır / -tir / -tür
- Babam anahtarı almamıştır.
- Bu öykü ilk kez burada yayımlanmıştır.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci gelmiştir ile gelmişti biçimlerini eşdeğer sayabilir. İkincisi, geçmişteki bir noktadan önce gerçekleşen gelişi anlatır; birincisi bu dersteki konuşma bağlamında gelişe ilişkin tahmindir. Son r sesini denetleyin. Her -miştir örneğini başkasından duyulan bilgi diye açıklatmayın; anlamı bağlamla gerekçelendirmesini isteyin.
Kendin dene
Geçmişe ilişkin güçlü bir tahmin için üçüncü tekil kişi biçimini yazın: kalmak.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kalmıştır
kalmıştır: kal kökündeki kalın, düz a ünlüsü, iki ekte de ı gerektirir. Bu yanıtta kişinin kaldığına ilişkin güçlü bir tahmin vardır.
Aynı yapıyı üçüncü tekil kişide kurun: bulmak.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bulmuştur
bulmuştur: bul kökünün son ünlüsü kalın ve yuvarlak u olduğundan her iki ekin ünlüsü de u olur. Bulma sonucundan söz edilir; arama eyleminden değil.
Üçüncü tekil kişide olumsuz bir geçmiş tahmini kurun: görmemek.
Cevabı veya örnek cevabı göster
görmemiştir
görmemiştir: araya giren olumsuzluk eki -me, sonraki eklerin ince ve düz ünlülü olmasını sağlar. Kökteki ö nedeniyle yuvarlak ünlüyü sürdürmek yanlıştır; tahmin edilen, görme eyleminin gerçekleşmemesidir.
Üçüncü tekil kişide olumlu biçimi yazın: gitmek.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gitmiştir
gitmiştir: ek m ünsüzüyle başladığı için kökün sonundaki t korunur. Öğrenci gidiyor biçiminden yola çıkarak gidmiştir yazmamalıdır; iki biçimde kökü izleyen sesler farklıdır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Geçmişe ilişkin güçlü bir tahmin için üçüncü tekil kişi biçimini yazın: kalmak.
Aynı yapıyı üçüncü tekil kişide kurun: bulmak.
Üçüncü tekil kişide olumsuz bir geçmiş tahmini kurun: görmemek.
Üçüncü tekil kişide olumlu biçimi yazın: gitmek.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere beklenen bir kargo ve henüz okunup okunmadığı bilinmeyen bir mesaj bağlamı verin. Olumlu ve olumsuz tahminler kurdurun; ardından aynı yapıyı içeren bir yayın duyurusunda neden tahmin anlamı bulunmadığını tartıştırın.