Bu derste geçişsiz fiilden geçişli fiil yapan oldurgan biçimleri fiil çiftleriyle çalıştırın. Öğrenci ünlü uyumunu bilse bile hangi fiilin hangi eki seçtiğini ayrıca öğrenmelidir; düzensizlik burada ek ailesinin seçimindedir.
Temel fikir
Önce pişmek → pişirmek ve çıkmak → çıkarmak çiftlerini karşılaştırın. Mastar ekini çıkarıp fiile göre -ır/-ir/-ur/-ür ya da -ar/-er getirin; ilk grup dört yönlü, ikinci grup iki yönlü ünlü uyumuna girer. Bu gruplar birbirinin yerine serbestçe kullanılamaz. Zaman ya da mastar eki yeni gövdeye gelir: piş + ir + mek. Çıkarmak içindeki k ve uçurmak içindeki ç değişmez. Sözlükselleşmiş gidermek, ortadan kaldırmak veya bir sorunu çözmek anlamındadır; git- tabanı -er önünde gid- biçimindedir.
| Taban fiil | Oldurganlık eki | Oldurgan fiilin mastarı |
|---|---|---|
| kaçmak | -ır | kaçırmak |
| pişmek | -ir | pişirmek |
| uçmak | -ur | uçurmak |
| düşmek | -ür | düşürmek |
| çıkmak | -ar | çıkarmak |
| kopmak | -ar | koparmak |
| gitmek | -er | gidermek |
Örnekler
- Babam mercimeği yavaşça pişirdi.
- Anahtarı cebimden çıkardım.
- Az önce kalemimi düşürdüm.
- pişirmekpişirSeçili fiillerde oldurganlık eklerimekMastar eki: -mek / -mak
- çıkarmakçıkarSeçili fiillerde oldurganlık eklerimakMastar eki: -mek / -mak
- düşürmekdüşürSeçili fiillerde oldurganlık eklerimekMastar eki: -mek / -mak
- uçurmakuçurSeçili fiillerde oldurganlık eklerimakMastar eki: -mek / -mak
- kaçırmakkaçırSeçili fiillerde oldurganlık eklerimakMastar eki: -mek / -mak
- gidermekgiderSeçili fiillerde oldurganlık eklerimekMastar eki: -mek / -mak
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin pişti ile pişirdi biçimlerini yalnızca yazım farkı sanıp sanmadığını denetleyin: ilkinde pişen şey, ikincisinde onu pişiren kişi öznedir. Son ünlüye bakarak -ir ile -er arasında seçim yaptırmayın; önce fiilin hangi grupta olduğu bilinmelidir.
Kendin dene
Mercimeği pişirme anlamını veren oldurgan fiili mastar biçiminde yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
pişirmek
pişirmek: mercimeği pişiren bir kişi vardır. Piş köküne ir, ardından mek gelir; ir kaldırılırsa pişmek yalnızca yiyeceğin pişmesini anlatır.
Anahtarı çıkarma anlamı için -ar ile oldurgan gövde kurup mastar ekini ekleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çıkarmak
çıkarmak: istenen -ar, çık köküne gelir ve k korunur. Çıkmak ile dışarı çıkan özne, çıkarmak ile bir şeyi dışarı çıkaran özne anlatılır.
Cümleyi görülen geçmiş zamanın birinci tekil kişisiyle tamamlayın: Kalemin düşmesine ben yol açtım.
Cevabı veya örnek cevabı göster
düşürdüm
düşürdüm: kalemin düşmesine konuşan kişi yol açmıştır. Düş + ür + dü + m içinde ür oldurganlık, dü geçmiş zaman, m birinci tekil kişi bilgisini taşır.
Sorunu ortadan kaldırma anlamındaki fiili mastar biçiminde yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gidermek
gidermek: nesne bir sorun olduğu için burada sorunu ortadan kaldırmak anlamı aranır. Yerleşmiş biçimde d ve -er vardır; bu fiil herhangi bir kişiyi gitmeye yöneltmek anlamında genellenmez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Mercimeği pişirme anlamını veren oldurgan fiili mastar biçiminde yazın.
Anahtarı çıkarma anlamı için -ar ile oldurgan gövde kurup mastar ekini ekleyin.
Cümleyi görülen geçmiş zamanın birinci tekil kişisiyle tamamlayın: Kalemin düşmesine ben yol açtım.
Sorunu ortadan kaldırma anlamındaki fiili mastar biçiminde yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Üç fiil çifti seçtirin. Her çift için bir olay cümlesi ve o olaya yol açan kişiyi anlatan ikinci bir cümle yazdırın. Oldurganlık ekini geçmiş zaman ekinden ayırmalarını ve özne değişimini açıklamalarını isteyin.