Bu B1 dersinde küçültme ekini yalnız boyut bildiren bir ek olarak sunmayın. Adacık ile küçük bir ada, anneciğim ile sevgi anlatılır; küçücük ise küçüklüğü pekiştirir. Öğrenciden biçimin yanında bağlamdaki anlamını da açıklamasını isteyin.
Temel fikir
Öğrenci önce tablodan son ünlüye uygun biçimi seçsin. Ek, ç f h k p s ş t sonrasında ç, ünlü ve ötümlü ünsüz sonrasında c ile başlar. Yapım eki çoğul, iyelik ve durum eklerinden önce gelir: kitapçıklarda. Ardından ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde küçültme ekinin sonundaki k yumuşar: kitapçığı. Tablonun son iki sütunu bu biçimleri gösterir.
| Son ünlü | Ünlü veya ötümlü ünsüzden sonra | Ötümsüz ünsüzden sonra | Ünlüyle başlayan ek önünde: ötümlü biçim | Ünlüyle başlayan ek önünde: ötümsüz biçim |
|---|---|---|---|---|
| a, ı | -cık | -çık | -cığ- | -çığ- |
| e, i | -cik | -çik | -ciğ- | -çiğ- |
| o, u | -cuk | -çuk | -cuğ- | -çuğ- |
| ö, ü | -cük | -çük | -cüğ- | -çüğ- |
Örnekler
- Bu kitapçık çantama sığıyor.
- Bahçede küçücük bir masa var.
- Kedinin patisinde ufacık bir çizik var.
- kitapçıklardakitapçıkKüçültme ekinin biçimleri ve işlevlerilarÇoğul eki: -ler / -lardaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- adacıklaradacıkKüçültme ekinin biçimleri ve işlevlerilarÇoğul eki: -ler / -lar
- gölcüklergölcükKüçültme ekinin biçimleri ve işlevlerilerÇoğul eki: -ler / -lar
- Kitapçığı masanın üstüne bıraktım.
- Anneciğim, çayın hazır.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Küçük sözcüğünü değiştirmeden ekleme yapan öğrenciye küçücük biçiminde kökün sonundaki k sesinin düştüğünü gösterin. Ufak → ufacık da aynı türdendir. Kök sonundaki bu düşmeyi, kitapçığı sözcüğünde ekin sonundaki yumuşamayla karıştırmadığını denetleyin; her son k düşmez.
Kendin dene
kitap sözcüğüne küçültme eki getirerek küçük kitap anlamındaki sözcüğü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kitapçık
kitapçık: Son ünlü a olduğu için ı, son ünsüz p ötümsüz olduğu için ç seçilir. Ekin başında ünsüz bulunduğundan kökteki p yumuşamaz.
göl sözcüğüne küçültme eki getirin: küçük bir göl.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gölcük
gölcük: İnce ve yuvarlak ö ünlüsü ekin ü olmasını gerektirir. Ötümlü l sonrasında c korunur; ortaya küçük bir gölü adlandıran sözcük çıkar.
küçük sıfatına küçültme eki getirerek çok küçük anlamını verin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
küçücük
küçücük: Kökün sonundaki k düşer; kalan küçü- biçimine -cük eklenir. Öğrencinin sözcüğü çok küçük anlamıyla kullanması beklenir.
kitapçık sözcüğünü belirtme durumuna getirerek cümleyi tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kitapçığı
kitapçığı: Bırakılan belirli nesne belirtme durumu eki -ı alır. Bu ünlü küçültme ekinin sonundaki k sesini ğ yapar; kökteki p değişmez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
kitap sözcüğüne küçültme eki getirerek küçük kitap anlamındaki sözcüğü yazın.
göl sözcüğüne küçültme eki getirin: küçük bir göl.
küçük sıfatına küçültme eki getirerek çok küçük anlamını verin.
kitapçık sözcüğünü belirtme durumuna getirerek cümleyi tamamlayın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden kitapçık ve küçücük ile birer cümle kurmalarını isteyin. Sonra adacık sözcüğüne çoğul ve bulunma durumu eklerini ekletin. Yapım ekiyle çekim eklerinin sınırlarını işaretlemelerini isteyin.