Bu B1 dersinde amaç, emir kipinin üçüncü kişi biçimlerini kurdurmak ve benzer görünen ikinci kişi ekinden ayırt ettirmektir. Önce öğrenciden konuşanın isteğini ve eylemi yapması beklenen kişiyi belirlemesini isteyin. Çorba biraz soğusun örneği, bu çekimin yalnızca bir kişiye verilen sert bir buyrukla sınırlı olmadığını gösterir.
Temel fikir
Mastar ekini ayırdıktan sonra kök veya gövdenin son ünlüsüne göre -sın, -sin, -sun, -sün biçimlerini seçtirin; çoğul karşılıklarını tablodan karşılaştırın. Ünlüyle biten gövdede araya y girmez: beklesin. Olumsuzluk eki emir ekinden önce gelir. Öğrenci okumasın ve gülmesin biçimlerinde uyumu artık -ma veya -me ünlüsüne göre kurmalıdır. İnsan bildiren çoğul özne açıkça söylendiğinde Çocuklar bahçede oynasın gibi çokluk eki taşımayan yüklemler de kullanılabilir; bunları yanlış saymayın.
| Kök veya gövdenin son ünlüsü | Tekil eki | Çoğul eki | Olumlu tekil | Olumsuz tekil |
|---|---|---|---|---|
| a, ı | -sın | -sınlar | baksın | bakmasın |
| e, i | -sin | -sinler | gelsin | gelmesin |
| o, u | -sun | -sunlar | okusun | okumasın |
| ö, ü | -sün | -sünler | gülsün | gülmesin |
Örnekler
- Çorba biraz soğusun.
- Kapı açık kalsın.
- Çocuklar bahçede oynasınlar.
- gelmesinlergelmeOlumsuz emir eki: -me / -masinlerEmir kipinde üçüncü kişi ekleri
- okumasınlarokumaOlumsuz emir eki: -me / -masınlarEmir kipinde üçüncü kişi ekleri
- gülmesinlergülmeOlumsuz emir eki: -me / -masinlerEmir kipinde üçüncü kişi ekleri
- Herkes biraz gülsün.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci gelsin içindeki -sin ekini, gelirsin içindeki ikinci kişi ekiyle eş tutabilir. Kök ile ek arasındaki -ir parçasını işaretleterek kişinin değiştiğini gösterin. Ayrıca gitsin biçiminde s önünde yumuşama olmadığını denetleyin; öğrencinin gidin biçimindeki değişimi buraya taşımasını önleyin.
Kendin dene
Gülmek fiilini emir kipinin üçüncü tekil kişisinde olumlu çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gülsün
gülsün: gülmek fiilinden mastar eki ayrılınca gül kalır. İnce ve yuvarlak ü, -sün biçimini seçtirir; eylemi yapması istenen kişi üçüncü kişidir.
Okumak fiilini emir kipinin üçüncü tekil kişisinde olumsuz çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okumasın
okumasın: oku gövdesine önce -ma gelir. Son ünlü artık kalın ve düz a olduğu için -sın seçilir; olumlu okusun biçimindeki yuvarlak ünlü korunmaz.
Gitmek fiilini emir kipinin üçüncü tekil kişisinde olumlu çekin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gitsin
gitsin: kök git biçimindedir. Sonraki ek ünsüz s ile başladığından t değişmez; ince ve düz i ünlüsü -sin biçimini gerektirir.
Gelmek fiilini emir kipinin üçüncü çoğul kişisinde olumlu çekin; çokluk ekini kullanın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelsinler
gelsinler: yönerge çokluk ekinin kullanılmasını özellikle ister. Gel köküne -sin, ardından ince ünlülü -ler gelir; yalnız gelsin yazıldığında istenen çokluk işareti gösterilmemiş olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Gülmek fiilini emir kipinin üçüncü tekil kişisinde olumlu çekin.
Okumak fiilini emir kipinin üçüncü tekil kişisinde olumsuz çekin.
Gitmek fiilini emir kipinin üçüncü tekil kişisinde olumlu çekin.
Gelmek fiilini emir kipinin üçüncü çoğul kişisinde olumlu çekin; çokluk ekini kullanın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden üç kişi veya grup için istek bildiren cümleler kurmalarını isteyin. Bir cümle olumsuz, biri açık çokluk ekli olsun. Her öğrenci, emir ekinin biçimini belirleyen son ünlüyü işaretleyip seçimini açıklasın.