Bu B2 dersinde öğrencinin yalnızca doğru eki seçmesini değil, oluşan sözcüğün cümlede ad olarak kullanıldığını açıklamasını da hedefleyin. Bakış ve dönüş üzerinden eylem adını tanıtın; okuyuş ile eylemin yapılış biçimine geçin. Sözcüğün anlamını yalnızca eklerden tahmin ettirmeyin.
Temel fikir
İsim-fiil eki son ünlüye göre -ış, -iş, -uş, -üş biçimlerinden birini alır; ünlüyle biten gövdelerde araya y girer: anlayış, söyleyiş, okuyuş, yürüyüş. Tablodaki örnekleri mastar eki çıkarılmış gövdelerle eşleştirin. Git- kökünden gidiş oluşurken yumuşama görülür; bakış sözcüğünde k korunur. Eylem adından sonra çoğul, iyelik ve durum ekleri gelebilir. Anlayış gibi kalıcı ad anlamı kazanmış örnekleri bağlam içinde ele alın; her biçimin yalnızca yapılış tarzını bildirdiğini söylemeyin.
| Son ünlü | Ünsüzden sonra | Örnek | Ünlüden sonra | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| a, ı | -ış | bakış | -yış | anlayış |
| e, i | -iş | gidiş | -yiş | söyleyiş |
| o, u | -uş | duruş | -yuş | okuyuş |
| ö, ü | -üş | dönüş | -yüş | yürüyüş |
Örnekler
- Bu bakış beni şaşırttı.
- Otobüsün dönüşü uzun sürdü.
- Onun okuyuşu çok etkileyici.
- bakışlarbakış-(y)ış / -(y)iş / -(y)uş / -(y)üş ile eylem adlarılarÇoğul eki: -ler / -lar
- dönüşlerdönüş-(y)ış / -(y)iş / -(y)uş / -(y)üş ile eylem adlarılerÇoğul eki: -ler / -lar
- okuyuşumokuyuş-(y)ış / -(y)iş / -(y)uş / -(y)üş ile eylem adlarıumİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci bakış sözcüğünü işteşlik bildiren bakışmak ile karıştırabilir: tek kişinin bakışı da olabilir. Ayrıca okuma ile okuyuş her bağlamda birbirinin yerine geçmez; ilki etkinliği, ikincisi çoğu bağlamda okuyanın söyleyiş biçimini öne çıkarır. Öğrenciden hem sözcük türünü hem bağlamdaki anlamı belirtmesini isteyin.
Kendin dene
git- fiiline bu dersin isim-fiil ekini getirin. Tek sözcük yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gidiş
gidiş: git- kökünün sonundaki t, ünlüyle başlayan ekten önce d olur. Son ünlü i olduğundan -iş seçilir; öğrenci hem kök değişimini hem ad görevini göstermelidir.
oku- fiilinden okuyuş biçimini anlatan bir ad oluşturun; bu dersin isim-fiil ekini kullanın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okuyuş
okuyuş: oku- ünlüyle biter; araya giren y iki ünlünün yan yana gelmesini önler. Son ünlü u, -uş biçimini seçtirir; sonuç okuyanın okuyuş tarzını adlandırabilir.
dönüş adına çoğul eki getirin. Tek sözcük yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dönüşler
dönüşler: Önce dönüş adı kurulur, ardından çoğul eki gelir. Çoğul ekinin dayandığı son ünlü kökteki ö değil, yeni sözcüğün sonundaki ü sesidir; biçim -ler olur.
bakış adına birinci tekil kişi iyelik eki getirin. Tek sözcük yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bakışım
bakışım: bakış ünsüzle bittiği ve son ünlüsü ı olduğu için birinci tekil kişi iyelik eki -ım olur. Bu bir adın iyelikli biçimidir; birinci tekil kişide çekimlenmiş bir fiil değildir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
git- fiiline bu dersin isim-fiil ekini getirin. Tek sözcük yazın.
oku- fiilinden okuyuş biçimini anlatan bir ad oluşturun; bu dersin isim-fiil ekini kullanın.
dönüş adına çoğul eki getirin. Tek sözcük yazın.
bakış adına birinci tekil kişi iyelik eki getirin. Tek sözcük yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere bakmak, dönmek ve okumak fiillerinden ad türettirin. Her birine çoğul veya iyelik eki ekletip üç cümle yazdırın. Hangi cümlenin eylemin yapılış biçimini anlattığını gerekçelendirmelerini isteyin.