Met een zelfstandig naamwoord kun je een handeling benoemen: bakış is een blik, dönüş een terugkeer. Bij woorden als okuyuş gaat het vaak om de manier waarop iemand iets doet. Je vormt deze woorden uit werkwoordstammen en voegt er uitgangen voor naamwoorden aan toe.

Het idee

Haal -mak/-mek weg en voeg -ış toe na a/ı, -iş na e/i, -uş na o/u of -üş na ö/ü. Na een klinker komt er y tussen: anlayış, söyleyiş, okuyuş, yürüyüş. Sommige stammen veranderen: git- wordt gidiş, maar bak- behoudt de k in bakış. Daarna kunnen uitgangen voor meervoud, bezit en naamval volgen. De betekenis verschilt per woord: anlayış kan begrip betekenen, dus niet elke vorm noemt alleen een manier van handelen.

Patronen vergelijken
Laatste klinkerNa een medeklinkerVoorbeeldNa een klinkerVoorbeeld
a, ı-ışbakış-yışanlayış
e, i-işgidiş-yişsöyleyiş
o, u-uşduruş-yuşokuyuş
ö, ü-üşdönüş-yüşyürüyüş

Voorbeelden

Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.

Let op

De -ış in bakış maakt een zelfstandig naamwoord; de vergelijkbare uitgang in bakışmak maakt een wederkerig werkwoord: elkaar aankijken. Een blik hoeft dus niet wederzijds te zijn. Vervang ook niet zomaar elk naamwoord op -ma/-me: okuma benoemt lezen als activiteit, terwijl okuyuş vaak de manier van lezen benadrukt.

Probeer het zelf

  1. Gebruik het naamwoordachtervoegsel van deze les bij git- (gaan). Schrijf één woord.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    gidiş

    gidiş: de stam is git-, maar de laatste t wordt vóór deze klinker een d. De i vraagt om -iş; het naamwoord kan het gaan of het vertrek benoemen.

  2. Gebruik het naamwoordachtervoegsel van deze les bij oku- (lezen) om de manier van lezen te benoemen.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    okuyuş

    okuyuş: oku- eindigt op een klinker, dus y scheidt de twee klinkers. Na u volgt -uş; het resultaat kan iemands manier van lezen beschrijven.

  3. Maak het meervoud van dönüş (terugkeer). Schrijf één woord.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    dönüşler

    dönüşler: eerst maak je dönüş, daarna het meervoud. De laatste klinker is nu ü, daarom volgt -ler, hoewel de stam zelf ö bevat.

  4. Voeg de uitgang voor ‘mijn’ toe aan bakış (blik). Schrijf één woord.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    bakışım

    bakışım: bakış eindigt op een medeklinker en heeft ı als laatste klinker. Voor ‘mijn’ voeg je dus -ım toe: dit is mijn blik, geen uitspraak ‘ik kijk’.

Gebruik het vandaag

Maak zelfstandige naamwoorden van bakmak, dönmek en okumak. Voeg aan elk woord een meervouds- of bezitsuitgang toe en gebruik ze in drie zinnen. Leg uit welke zin een manier van handelen beschrijft.