Bu B2 çalışmasında öğrenciden yalnızca gelecek zaman çekimi yapmasını değil, sıfat-fiilin nitelediği adı bulmasını isteyin. Gelecek hafta ile başlayıp çalışacak ekip ve göreceğimiz ev üzerinden biçim ile özne ilişkisini görünür kılın.

Temel fikir

Gelecek anlamlı sıfat-fiil eki, son ünlüye göre -ecek veya -acak olur. Ünlüyle biten tabana kaynaştırma ünsüzü y gelir: söyleyecek, arayacak. Ünlüyle başlayan iyelik eki önünde k, ğ olur: göreceğimiz ev. Buradaki iyelik eki yan cümlenin öznesini gösterir. Ünsüzle başlayan ek önünde k korunur: okuyacakları metin. Sözcük zincirlerini tek başına çekimli cümle gibi değil, ardından bir ad gelecek biçimler olarak okutun.

Karşılaştırılacak kalıplar
Sıfat-fiil biçimiFiil tabanıAdın önünde
-ecekgel-gelecek hafta
-acakçalış-çalışacak ekip
-yeceksöyle-söyleyecek kişi
-yacakara-arayacak kişi
-eceğ-gör-göreceğimiz ev
-acağ-al-alacağım defter
-yeceğ-söyle-söyleyeceğin söz
-yacağ-ara-arayacağım kişi

Örnekler

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci gelecek misafir ile çağıracağım misafir yapılarını aynı özne ilişkisiyle açıklayabilir. İlkinde gelen kişi misafirdir; ikincisinde çağıran benim. İkinci yapıda -ım ekini yalnızca sahiplik olarak açıklamak, yan cümlede işi kimin yaptığını gizler.

Kendin dene

  1. gelmek fiilinden uygun sıfat-fiili oluşturun. Gelme işini yarın misafir yapacak; yalnızca eksik sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    gelecek

    gelecek: Gelme işini misafir yapar; bu örnekte sıfat-fiile iyelik eki gelmez. gel- tabanındaki ince ünlü -ecek biçimini seçtirir.

  2. aramak fiilinden uygun sıfat-fiili oluşturun. Arama işini benim sözcüğünün gösterdiği kişi yapacak.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    arayacağım

    arayacağım: benim, arayanın konuşan kişi olduğunu gösterir. ara- ünlüyle bittiği için y gerekir; -ım önünde k, ğ olur.

  3. görmek fiilinden uygun sıfat-fiili oluşturun. Evi yarın görecek kişiler bizim sözcüğüyle belirtiliyor.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    göreceğimiz

    göreceğimiz: bizim ile belirtilen çoğul özne -imiz ister. Bu ekin ilk ünlüsü k sesini yumuşatır; gör- tabanındaki yuvarlak ö, sıfat-fiil ekini yuvarlaklaştırmaz.

  4. söylemek fiilinden uygun sıfat-fiili oluşturun. Sözü söyleyecek kişi senin ile belirtiliyor.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    söyleyeceğin

    söyleyeceğin: senin sözcüğünün gösterdiği özneye uygun iyelik eki -in olur. söyle- tabanının son e sesi korunur, ardından y gelir; iyelik eki önünde k yumuşar.

Bugün kullan

Öğrencilerden gelecek bir kişiyi ve hazırlayacakları bir şeyi anlatmalarını isteyin. Önce nitelenen adı, sonra eylemi yapanı buldurtun; ekleri bu iki bilgi üzerinden açıklatın.