Bu derste öğrencinin edilgenlik ekini mastar biçimine değil, fiil kök veya gövdesine getirmesini hedefleyin. Bilet, masa ve çamaşır örnekleriyle işi yapanı söylemeden işten etkileneni cümlenin merkezine aldırın.
Temel fikir
Önce -mak/-mek ekini ayırın. l ile biten tabanlarda son ünlü a/ı ise -ın, e/i ise -in, o/u ise -un, ö/ü ise -ün gelir; tabanın l sesi korunur: al → alın, bil → bilin. Ünlüyle biten tabanlarda yalnız -n kullanılır: yıka → yıkan. Ardından mastar veya zaman eki gelir: alınmak, alındı. Diğer ünsüzlerle biten tabanların biçimleri -ıl/-il/-ul/-ül sayfasındadır.
| Tabanın son sesi | Son ünlü | Edilgenlik eki | Mastar |
|---|---|---|---|
| l | a / ı | -ın | al → alınmak |
| l | e / i | -in | bil → bilinmek |
| l | o / u | -un | bul → bulunmak |
| l | ö / ü | -ün | böl → bölünmek |
| a / e / ı / i / o / ö / u / ü | — | -n | yıka → yıkanmak |
Örnekler
- Biletler dün alındı.
- Masa sabah silindi.
- Çamaşırlar bugün yıkandı.
- alınmakalın-ın / -in / -un / -ün / -n: edilgenlik eklerimakMastar eki: -mek / -mak
- bilinmekbilin-ın / -in / -un / -ün / -n: edilgenlik eklerimekMastar eki: -mek / -mak
- bulunmakbulun-ın / -in / -un / -ün / -n: edilgenlik eklerimakMastar eki: -mek / -mak
- bölünmekbölün-ın / -in / -un / -ün / -n: edilgenlik eklerimekMastar eki: -mek / -mak
- yıkanmakyıkan-ın / -in / -un / -ün / -n: edilgenlik eklerimakMastar eki: -mek / -mak
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci son l sesini düşürebilir ya da edilgenlik için bir l daha ekleyebilir; taban ile eki ayrı işaretletin. Ayrıca her -n biçimini edilgen saydırmayın: Çamaşırlar yıkandı edilgendir, ancak Çocuk yıkandı cümlesi çocuğun kendi kendini yıkadığını da anlatabilir. Özne ve bağlamı birlikte sorgulatın.
Kendin dene
Edilgen çatıda görülen geçmiş zamanı kullanın: Birisi bileti internetten satın aldı.
Cevabı veya örnek cevabı göster
alındı
alındı: Bilet satın alma işini yapmaz, bu işten etkilenir. al tabanının l sesi kalır; a nedeniyle -ın, tamamlanan olayı anlatmak için de -dı gelir.
Edilgen çatıda görülen geçmiş zamanı kullanın: Birisi ders bittikten sonra tahtayı sildi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
silindi
silindi: Tahta silme işini yapmaz, bu işten etkilenir. sil + in + di çözümlemesinde tabanın sonundaki l korunur; iki ekin ünlüsü de düz ince i ile uyumludur. -di olayın geçmişte olduğunu gösterir.
Edilgen çatıda görülen geçmiş zamanı kullanın: Birisi pastayı parçalara ayırdı.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bölündü
bölündü: Pasta parçalara ayırma işinden etkilenir. Yuvarlak ince ö, edilgenlik ekinde ü gerektirir; zaman eki de -dü olur: böl + ün + dü.
Edilgen çatıda görülen geçmiş zamanı kullanın: Birisi dün perdeleri yıkadı.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yıkandı
yıkandı: Perdeleri birisi yıkamıştır. yıka tabanı zaten ünlüyle bittiği için araya başka ünlü girmez; n ve ardından -dı eklenir: yıka + n + dı.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Edilgen çatıda görülen geçmiş zamanı kullanın: Birisi bileti internetten satın aldı.
Edilgen çatıda görülen geçmiş zamanı kullanın: Birisi ders bittikten sonra tahtayı sildi.
Edilgen çatıda görülen geçmiş zamanı kullanın: Birisi pastayı parçalara ayırdı.
Edilgen çatıda görülen geçmiş zamanı kullanın: Birisi dün perdeleri yıkadı.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden almak, silmek ve yıkamak fiilleriyle dünkü ev işlerini anlatan edilgen cümleler yazmalarını isteyin. Her cümlede edilgenlik ekini daire içine, ardından gelen zaman ekini alt çizgiyle işaretletin.