Öğrencilerin söylemek fiilini üç zamanda çekip dinleyen kişiyi ve söylenen şeyi doğru ekle göstermeleri için kısa bir not.
Temel fikir
Söylemek geçişli bir fiildir: söylenen şey nesnedir (belirtili ise -i alır, belirtisiz ise ek almaz: doğruyu, yalan), dinleyen kişi ise yönelme durumundadır (Ali'ye, bana). Şimdiki zamanda gövdenin sondaki e'si düşer ve ek yuvarlaklaşır (söylüyorum); geçmiş ve gelecek zamanda gövde korunur (söyledim, söyleyeceğim).
| Kişi | Şimdiki zaman | Geçmiş zaman | Gelecek zaman | Olumsuz şimdiki zaman |
|---|---|---|---|---|
| ben | söylüyorum | söyledim | söyleyeceğim | söylemiyorum |
| sen | söylüyorsun | söyledin | söyleyeceksin | söylemiyorsun |
| o | söylüyor | söyledi | söyleyecek | söylemiyor |
| biz | söylüyoruz | söyledik | söyleyeceğiz | söylemiyoruz |
| siz | söylüyorsunuz | söylediniz | söyleyeceksiniz | söylemiyorsunuz |
| onlar | söylüyorlar | söylediler | söyleyecekler | söylemiyorlar |
Örnekler
- Ali'ye yarın söyleyeceğim.Dinleyen yönelme durumundadır; ünlüden sonra kaynaştırma y gelir: Ali'ye. Anlaşılıyorsa söylenen şey de, özne ben de düşebilir.
- Annem bana her zaman doğruyu söylüyor.Bana dinleyen, doğruyu söylenen şeydir: doğru ünlüden sonra -yu alır. Söylüyor'da gövdenin sondaki e'si düşmüş, ek yuvarlaklaşmıştır.
- Babam dün akşam bize her şeyi söyledi.Her şey ayrı yazılır, ek ikinci sözcüğe gelir: her şeyi. Geçmiş zamanda söyledi biçiminde gövdenin e'si korunur.
- Ne söyledin?Ne burada söylenen şeyi sorar ve ek almaz. Dinleyeni sormak için kime kullanılır: Kime söyledin?
- Sana yalan söylemedim.Yalan söylemek kalıplaşmış bir sözdür. Belli bir yalan kastedilmediği için yalan ek almaz; -di'den önceki -me- fiili olumsuz yapar.
- Çocuklar şarkı söylüyor.Şarkı söylemek kalıbında şarkı ek almaz. Çocuklar gibi çoğul bir öznede fiil çoğunlukla tekil kalır.
- söylemedimsöylemediGeçmiş zamanın olumsuzu: -medi / -madımGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- söyleyeceğizsöyleyeceğGelecek zaman eki: -ecek / -acakizKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler dinleyeni konuşmak fiilindeki gibi ile ile gösterir (Ali ile söyledim; doğrusu Ali'ye söyledim) ve şimdiki zamanda ünlüyü düşürmeyip söyleyiyorum yazar.
Kendin dene
Ali sözcüğüne dinleyen kişiyi gösteren yönelme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
Ali'ye
Ali'ye: dinleyen yönelme durumundadır; Ali ince ünlü i ile bittiği için ek -e olur ve iki ünlü arasına kaynaştırma y'si girer.
ben için söylemek fiilinin şimdiki zamanını yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
söylüyorum
söylüyorum: gövdenin sondaki e'si -yor'dan önce düşer, ö'den sonra ek -üyor diye yuvarlaklaşır, -um birinci tekil kişi ekidir.
biz için söylemek fiilinin gelecek zamanını yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
söyleyeceğiz
söyleyeceğiz: gövde ünlüyle bittiği için y ile -ecek'e bağlanır; ünlüyle başlayan -iz gelince k yumuşayıp ğ olur.
o için söylemek fiilinin olumsuz şimdiki zamanını yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
söylemiyor
söylemiyor: olumsuzluk eki -mi- gövde ile -yor arasına girer; üçüncü tekil kişide kişi eki yoktur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Ali sözcüğüne dinleyen kişiyi gösteren yönelme durumu ekini getirin.
ben için söylemek fiilinin şimdiki zamanını yazın.
biz için söylemek fiilinin gelecek zamanını yazın.
o için söylemek fiilinin olumsuz şimdiki zamanını yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bir arkadaşa, bir akrabaya ve bir öğretmene bir şey söyledikleri üç cümle yazmalarını isteyin: biri şimdiki, biri geçmiş, biri gelecek zamanda; dinleyenin ekinin altını çizsinler.