giymek fiili: giy- kökü ve takmak ayrımı

Temel fikir

Kök giy- ünsüzle bittiği için kaynaştırma harfi gerekmez: giyiyorum, giydim, giyeceğim. Kök ötümlü y ile bittiğinden geçmiş zaman eki d ile başlar; -ecek'in k'si ünlüyle başlayan ekten önce ğ olur. Olumsuzda -me-, -yor önünde -mi- olur: giymiyorum. Giyilen şey nesnedir: kazak giyiyorum, kazağı giyiyorum.

Örnekler

• Bugün mavi bir ceket giyiyorum.Kök giy- ünsüzle bittiği için tam -iyor eklenir: giy + iyor. Buradaki i ekin parçasıdır, düşürülmez.
• Dün akşam yağmurluk giydim.Kök ötümlü y ile bittiği için geçmiş zaman eki d ile başlar: giydim, giytim değil.
• Yarın kalın bir mont giyeceğiz.-ecek'in k'si ünlüyle başlayan -iz önünde ğ olur: giyeceğiz. Ünsüz önünde değişmez: giyecek, giyecekler.
• Neden kazak giymiyorsun?Olumsuzluk eki -me-, -yor önünde -mi- olur: giy + mi + yor + sun. Özne sen düşmüştür; -sun zaten ikinci kişiyi gösterir.
• Dedem gözlük takıyor, ceket giyiyor.Gözlük, saat ve yüzük takmak ile, giysiler giymek ile kullanılır. Dedem, dede ile -m (benim) ekinden oluşur.
• Hadi, ayakkabılarını giy, geç kalıyoruz.Sen için emir kipi yalın köktür: giy. Ayakkabılarını, belirtme durumundaki “senin ayakkabıların” demektir.
• giyiyorumgiy·iyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyor·umKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
• giydimgiy·diGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tü·mGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
• giyeceğimgiy·eceğGelecek zaman eki: -ecek / -acak·imKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz

Dikkat et

Öğrenciler ana dillerindeki karşılığı her şeye uygular ve gözlük giyiyorum der; gözlük, saat, yüzük ve takı için takmak kullanılır: gözlük takıyorum.

Kendin dene

1. giy kökünü ben için şimdiki zamanda çekimleyin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   giyiyorum

   giyiyorum: kök ünsüzle bittiği için tam -iyor eklenir; -um ben kişisidir.

2. giy kökünü biz için geçmiş zamanda çekimleyin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   giydik

   giydik: kök ötümlü y ile bittiği için geçmiş zaman eki d ile başlar; -k biz kişisidir.

3. giy kökünü ben için gelecek zamanda çekimleyin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   giyeceğim

   giyeceğim: ince ünlü i ile -ecek gelir; k, ünlüyle başlayan -im önünde ğ olur.

4. Sıcak havada giy kökünü ben için şimdiki zamanda olumsuz çekimleyin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   giymiyorum

   giymiyorum: olumsuzluk eki -me-, -yor önünde -mi- olur; ardından -yor ve -um gelir.

Bugün kullan

Öğrencilerden bugün, dün ve yarın giydikleri ile giymedikleri bir şey hakkında dört cümle yazmalarını isteyin; bir cümlede takmak geçsin.