Bu derste öğrencinin yalnızca çekim yapmasını değil, fiilin anlamını nesnesiyle birlikte seçmesini hedefleyin. Tahtada spor, çalışma ve deneyim başlıkları açıp örnekleri bu üç bağlama yerleştirin.

Temel fikir

Kazanmak geçişli bir fiildir. Para kazanmak ve deneyim kazanmak yapılarındaki belirtisiz nesneleri, maçı kazanmak yapısındaki belirtili nesneyle karşılaştırın. Çekimde kazan- gövdesi korunur: kazanıyorum, kazandım, kazanırım. Kazanacağım ve kazanacağız biçimlerinde yumuşayan ünsüz gövdede değil, gelecek zaman ekindedir. Kişi ekinin özneyi gösterdiğini ve özne zamirinin düşebildiğini hatırlatın. Olumsuz geçmiş için kazanmadım ile kazanmadık biçimlerini karşılaştırın.

Karşılaştırılacak kalıplar
ÖzneŞimdiki zamanGörülen geçmiş zamanGelecek zamanGeniş zaman: alışkanlıklar
benkazanıyorumkazandımkazanacağımkazanırım
senkazanıyorsunkazandınkazanacaksınkazanırsın
okazanıyorkazandıkazanacakkazanır
bizkazanıyoruzkazandıkkazanacağızkazanırız
sizkazanıyorsunuzkazandınızkazanacaksınızkazanırsınız
onlarkazanıyorlarkazandılarkazanacaklarkazanırlar

Örnekler

  • Takımımız dün maçı kazandı.
  • Ben çeviri yaparak para kazanıyorum.
  • Bu işte deneyim kazanıyoruz.
  • Gelecek ay daha çok kazanacağım.
  • Bu kez ödülü kazanamadık.
  • Ablam benden daha çok kazanır.
  • Turnuvayı kazandınız mı?

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci kendi dilindeki yenmek ve kazanmak anlamlarını tek fiile aktarabilir. Rakibi kazanmak spor karşılaşmasında rakibi yenmek anlamına gelmez; kişiyi kendi tarafına çekme anlamı taşıyabilir. Düzeltmede yalnızca nesnenin ekini değiştirmeyin: maçı kazanmak ile rakibi yenmek yapılarını karşılaştırın.

Kendin dene

  1. Ben çeviri yaparak para ___. (kazanmak, şimdiki zaman)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kazanıyorum

    kazanıyorum: Cümledeki ben ve şimdiki zaman yönergesi birinci tekil kişiyi gerektirir. Öğrencinin yor öncesinde noktasız ı yazdığını ve sözcüğü tek parça kurduğunu kontrol edin.

  2. Gelecek yıl daha çok para ___. (kazanmak, gelecek zaman, ben)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kazanacağım

    kazanacağım: Gelecek yıl zaman ifadesi ile ben öznesi birlikte bu biçimi gerektirir. Öğrenci kazanacak yazarsa zaman seçimi doğrudur, ancak birinci tekil kişi çekimi eksiktir.

  3. Dün maçı ___. (kazanmak, olumsuz geçmiş zaman, biz)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kazanmadık

    kazanmadık: Dün geçmiş zamanı, olumsuzluk yönergesi gerçekleşmeyen sonucu, biz ise birinci çoğul kişiyi belirler. Kazanmadım yanıtı olumsuzluğu korur ama özneyi değiştirir.

  4. Takımımız ___ kazandı. (maçı / rakibi; spor karşılaşmasının sonucu)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    maçı

    maçı: Burada kazanılan şey belirli bir karşılaşmadır; maç sözcüğü belirtme durumu eki -ı alır, ç değişmez. Rakibin yenilmesi anlatılacaksa yenmek fiili seçilmelidir.

Bugün kullan

Öğrencilerden bugünkü kazanç, geçmişteki bir maç ve gelecekte edinilecek deneyim hakkında üç cümle isteyin. Bir cümlenin öznesini değiştirin; nesnenin anlamını ve yeni kişi ekini öğrenciye açıklatın.