ödemek fiili: ünlü düşmesi ve çekim

Temel fikir

Ödemek fiilinin gövdesi öde- ünlüyle biter. -iyor eki gelince bu son ünlü düşer ve yeni ünlü yuvarlak olur: ödüyorum. Geçmiş zamanda gövde korunur (ödedim), gelecek zamanda araya kaynaştırma y girer (ödeyeceğim). Ödenen şey belirtili nesne olarak -i alır (faturayı); miktar ve genel nesne ek almaz.

Örnekler

• Hesabı ben ödüyorum.Hesabı belli bir hesaptır, bu yüzden belirtme durumu -ı alır. Burada ben, kimin ödediğini vurgulamak için durur; düşebilir.
• Dün akşam kirayı ödedik.
• Yarın elektrik faturasını ödeyeceğim.
• ödüyorumöd·üyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyor·umKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -sinizöde- gövdesi -iyor önünde son ünlüsünü yitirir; yeni ünlü ö'den sonra yuvarlaklaşıp ü olur: öd-üyor-um.
• ödedimöde·diGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tü·mGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
• ödeyeceğizöde·yeceğGelecek zaman eki: -ecek / -acak·izKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
• Kartla mı ödüyorsunuz?Soru eki mi ayrı yazılır ve sorulan sözcüğün ardından gelir: kartla mı. -la eki “ile” anlamındadır.
• Biletler için yüz lira ödedim.Yüz lira bir miktardır, ek almaz. Paranın ne için ödendiği için sözcüğünden önce gelir.

Dikkat et

Öğrenciler şimdiki zamanı ödeyorum ya da ödiyorum diye yazar; doğrusu ödüyorum. Ünlü düşmesi ile ünlü uyumunu birlikte göstermek gerekir.

Kendin dene

1. ben için şimdiki zaman biçimini yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   ödüyorum

   ödüyorum: öde- gövdesinin son ünlüsü -iyor önünde düşer, ö ünlüsünden sonra yuvarlak ü gelir; -um birinci tekil kişi ekidir.

2. ben için geçmiş zaman biçimini yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   ödedim

   ödedim: gövde değişmez, -di eki ünlüden sonra d ile başlar, -m birinci tekil kişi ekidir.

3. biz için gelecek zaman biçimini yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   ödeyeceğiz

   ödeyeceğiz: ünlüyle biten gövdeden sonra kaynaştırma y gelir; ince ünlü için ek -ecek olur ve k, -iz önünde ğ'ye yumuşar.

4. fatura sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   faturayı

   faturayı: belli bir fatura belirtme durumu alır; a ünlüsünden sonra kaynaştırma y girer, kalın a ile ek -ı olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden ödedikleri bir şeyle ilgili üç cümle yazmalarını isteyin: biri şimdiki, biri geçmiş, biri gelecek zamanda; her fiilin gövdesini bulup son ünlüsüne ne olduğunu söylesinler.