Bu derste öğrencinin yalnızca bir duyguyu adlandırmasını değil, şaşıran kişiyle şaşkınlığa yol açan şeyi ayırmasını hedefleyin. Önce çekim tablosunu okutun; ardından fiyat, sonuç ve haber örneklerinde özneyi buldurun. Şaşırmak tek başına sevinç ya da üzüntü bildirmez.
Temel fikir
Şaşkınlık duyma anlamındaki şaşırmak fiilinde tepkiyi yaşayan kişi öznedir; tepkinin yöneldiği ad yönelme durumundadır: fiyata şaşırmak, sonuca şaşırmak. Şaşırıyorum ve şaşırdım biçimlerinde gövde korunur. Geniş zamanda şaşırırım yazılır; ır dizisinin iki kez yazıldığına dikkat çekin. Gelecek zamanda şaşıracağım ile şaşıracaksın biçimlerini karşılaştırın. Tablodaki çoğul biçimlerin yanında Çocuklar şaşırdı kullanımının da doğal olduğunu belirtin.
| Kişi | Şimdiki zaman | Görülen geçmiş zaman | Gelecek zaman | Geniş zaman | Olumsuz şimdiki zaman |
|---|---|---|---|---|---|
| ben | şaşırıyorum | şaşırdım | şaşıracağım | şaşırırım | şaşırmıyorum |
| sen | şaşırıyorsun | şaşırdın | şaşıracaksın | şaşırırsın | şaşırmıyorsun |
| o | şaşırıyor | şaşırdı | şaşıracak | şaşırır | şaşırmıyor |
| biz | şaşırıyoruz | şaşırdık | şaşıracağız | şaşırırız | şaşırmıyoruz |
| siz | şaşırıyorsunuz | şaşırdınız | şaşıracaksınız | şaşırırsınız | şaşırmıyorsunuz |
| onlar | şaşırıyorlar | şaşırdılar | şaşıracaklar | şaşırırlar | şaşırmıyorlar |
Örnekler
- Babam bu fiyata şaşırdı.
- Çocuklar yeni oyuncağa şaşırdı.
- Biz sonuca çok şaşırdık.
- Buna hiç şaşırmadım.
- Her seferinde aynı hataya şaşırıyorum.
- Yeni resmi görünce şaşıracaksın.
- Bu haber seni şaşırttı mı?
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci Bu haber beni şaşırdı diyorsa yalnızca durum ekini düzeltmek yetmez. Haberin neden, kişinin etkilenen olduğunu göstererek Bu haber beni şaşırttı cümlesini kurdurun. Ardından aynı olayı Bu habere şaşırdım biçiminde anlattırın. Şaşırttı mı? sorusunda soru sözcüğünün ayrı yazıldığını denetleyin.
Kendin dene
Babamın şaşırdığı fiyatı uygun durum ekiyle yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
fiyata
fiyata: burada fiyat, tepkinin yöneldiği şeydir ve yönelme eki alır. Fiyat sözcüğünün sonundaki t ünlü önünde yumuşamaz; fiyada yazılmaz.
Fiili görülen geçmiş zamanda birinci çoğul kişiye göre çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
şaşırdık
şaşırdık: biz öznesi birinci çoğul kişi gerektirir. Gövde sonundaki ötümlü r nedeniyle geçmiş zaman eki d ile başlar; kişiyle birlikte biçim -dık olur.
Fiili gelecek zamanda birinci tekil kişiye göre çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
şaşıracağım
şaşıracağım: konuşan kişi kendi gelecekteki tepkisini anlatır. Birinci tekil kişi eki önünde gelecek zaman ekinin k sesi ğ olur. Sorudaki ayrı de, başka birine ek olarak konuşanı da kapsar.
Şaşkınlığa neden olan haberi özne alarak uygun fiili görülen geçmiş zamanda yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
şaşırttı
şaşırttı: cümlede haber şaşkınlığa neden olduğu için ettirgen fiil gerekir. Şaşırt- gövdesinin sonundaki t ile geçmiş zaman ekinin ilk t sesi yan yana gelir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Babamın şaşırdığı fiyatı uygun durum ekiyle yazın.
Fiili görülen geçmiş zamanda birinci çoğul kişiye göre çekimleyin.
Fiili gelecek zamanda birinci tekil kişiye göre çekimleyin.
Şaşkınlığa neden olan haberi özne alarak uygun fiili görülen geçmiş zamanda yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden beklenmedik bir fiyatı, sonucu veya hediyeyi üç cümleyle anlatmalarını isteyin: geçmişteki tepki, gelecekte beklenen tepki ve şaşkınlığa neden olan şey. Her cümlede özneyi işaretletsinler.