Bu B2 dersinde öğrencilerin yalnızca eş anlamlı sözcükleri eşleştirmesi değil, değiştirme kararını gerekçelendirmesi amaçlanır. Yanıt/cevap, konuk/misafir, neden/sebep ve kara/siyah çiftlerini aynı bağlamda karşılaştırın; değişen anlamı veya bozulan kullanımı öğrencinin açıklamasını isteyin.
Temel fikir
Eş anlamlılığı sözcüğün belirli bir anlamı üzerinden ele alın. Cevap, misafir ve sebep Arapça; siyah Farsça kökenlidir. Tablodaki Türkçe karşılıkları da günümüzde kullanılır. Kökeni, tek başına resmiyet ya da eskimişlik göstergesi olarak sunmayın. Neden ad olarak sebep ile eşleşebilir, ancak soru zarfı olarak kullanıldığında aynı değiştirme yapılamaz. Önce anlamı ve cümledeki görevi, ardından birlikte kullanılan sözcükleri inceletin.
| Türkçe kökenli sözcük | Alıntı sözcük |
|---|---|
| yanıt | cevap |
| konuk | misafir |
| neden | sebep |
| kara | siyah |
Örnekler
- Konuklar akşam bahçede toplandı.
- Bu soruya henüz yanıt gelmedi.
- Bu hatanın nedenini birlikte araştırıyoruz.
- Misafirler için üst kattaki odayı hazırladık.
- Cevabınızı yarına kadar bekliyoruz.
- Gecikmenin sebebini toplantıdan sonra öğrendik.
- Siyah mont kapının yanında asılı.
- Kara haberi sabah aldık.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci kara ile siyah eşleşmesini her bağlama taşıyabilir. Kara haber sözündeki anlam renk değildir; siyah haber aynı kalıplaşmış anlamı vermez. Bununla birlikte, kara sözcüğünün her kullanımını olumsuz diye öğretmeyin: renk anlamı da vardır.
Kendin dene
Cevap yerine aynı anlamı taşıyan sözcüğü seçin. Bu soruya henüz ___ gelmedi. (yanıt / konuk)
Cevabı veya örnek cevabı göster
yanıt
yanıt: Boşlukta soruya verilen karşılık aranır. Konuk bir kişiyi adlandıracağı için bu bağlamı karşılamaz; yanıt, cevap ile aynı anlamı korur.
Konuklar yerine misafir sözcüğünü çoğul yaparak yazın. ___ akşam bahçede toplandı. (misafir)
Cevabı veya örnek cevabı göster
misafirler
misafirler: Gelen kişiler birden fazladır; çoğulluk korunur. Yeni sözcüğün son ünlüsü i olduğu için konuklar biçimindeki -lar yerine -ler gelir.
Erken gelmenin nedenini soran cümleyi uygun sözcükle tamamlayın. ___ bu kadar erken geldiniz? (neden / sebep)
Cevabı veya örnek cevabı göster
neden
neden: Cümle, erken gelmenin gerekçesini sorar ve soru zarfı gerektirir. Sebep adı tek başına bu görevi üstlenemez.
Renk değil, üzücü haber anlamı veren kalıplaşmış sözü tamamlayın. ___ haberi sabah aldık. (kara / siyah)
Cevabı veya örnek cevabı göster
kara
kara: Alınan haberin üzücü olması anlatılır. Öğrencinin renk eşleştirmesi yapmak yerine kara haber sözünü tanıyıp tanımadığını kontrol edin.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Cevap yerine aynı anlamı taşıyan sözcüğü seçin. Bu soruya henüz ___ gelmedi. (yanıt / konuk)
Konuklar yerine misafir sözcüğünü çoğul yaparak yazın. ___ akşam bahçede toplandı. (misafir)
Erken gelmenin nedenini soran cümleyi uygun sözcükle tamamlayın. ___ bu kadar erken geldiniz? (neden / sebep)
Renk değil, üzücü haber anlamı veren kalıplaşmış sözü tamamlayın. ___ haberi sabah aldık. (kara / siyah)
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden konuk ve misafir ile iki kısa davet metni hazırlamalarını isteyin. Ardından siyah bir nesne ve üzücü bir haber hakkında birer cümle yazdırın. Hangi değiştirmenin anlamı koruduğunu, hangisinin kalıplaşmış kullanımı bozduğunu gerekçelendirmelerini sağlayın.