Een korte historische tekst verbindt de opening van het parlement in 1920, de uitroeping van de republiek in 1923 en de aanvaarding van de nieuwe Turkse letters in 1928. Zoek in elke zin de instelling, persoon en gebeurtenis.
Het idee
Koppel het werkwoord aan de gebeurtenis: ilan etmek betekent uitroepen, seçmek verkiezen en kabul etmek hier aannemen of goedkeuren. Een actieve zin noemt wie handelt: Meclis ... kabul etti. De passieve vorm kabul edildi zet de aangenomen maatregel centraal. Önce en sonra geven een tijdsvolgorde aan; die volgorde bewijst op zichzelf geen oorzakelijk verband.
| Datum | Gebeurtenis in het Turks |
|---|---|
| 23 Nisan 1920 | Meclisin açılması |
| 29 Ekim 1923 | Cumhuriyetin ilan edilmesi |
| 29 Ekim 1923 | Mustafa Kemal'in ilk cumhurbaşkanı seçilmesi |
| 1 Kasım 1928 | Yeni Türk harflerinin kabul edilmesi |
Lees de tekst
Bir tarih metninde aynı paragrafta bir kurumun açılması, bir yönetim biçiminin ilanı ve bir kişinin seçilmesi anlatılabilir. Bunları tek bir olay gibi okumamak gerekir. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. O tarihte cumhuriyet henüz ilan edilmemişti. Meclis, 29 Ekim 1923'te cumhuriyeti ilan etti ve Mustafa Kemal'i ilk cumhurbaşkanı seçti. Bugün Atatürk adıyla andığımız Mustafa Kemal'in bu dönemdeki rolünü okurken Meclisin aldığı kararları da izlemek gerekir.
Kuruluş dönemini izleyen reformlardan biri yazıyla ilgiliydi. Yeni Türk harflerinin kabul edildiği tarih 1 Kasım 1928'di. Harf Devrimi olarak bilinen bu değişiklikle Türkçenin yazımında Arap harflerine dayalı alfabenin yerine Latin harflerine dayalı bir alfabe benimsendi. Değişen, Türkçenin varlığı değil, onu yazmak için kullanılan harflerdi. Bir düzenlemenin kabul edilmesi ile uygulanması da ayrı aşamalardır.
Bu olayları özetlerken önce tarihleri sıralayın, sonra her olayın fiilini seçin. Bir cümlede Meclisin ne yaptığını, diğerinde neyin kabul edildiğini anlatabilirsiniz. Ancak bir olayın diğerinden sonra gelmesi, tek başına aralarında neden-sonuç ilişkisi olduğunu göstermez.
Voorbeelden
- Meclis, cumhuriyeti 29 Ekim 1923'te ilan etti.Het parlement riep op 29 oktober 1923 de republiek uit.
- Mustafa Kemal aynı gün ilk cumhurbaşkanı seçildi.Mustafa Kemal werd diezelfde dag tot eerste president gekozen.
- Meclis, yeni Türk harflerini 1928'de kabul etti.Het parlement nam in 1928 de nieuwe Turkse letters aan.
- Meclis açıldığında cumhuriyet henüz ilan edilmemişti.Toen het parlement werd geopend, was de republiek nog niet uitgeroepen.
- Harf Devrimi'yle Türkçeyi yazmak için kullanılan alfabe değişti.Door de hervorming van het alfabet veranderde het alfabet waarmee Turks werd geschreven.
- Bir reformun kabul edilmesiyle uygulanması aynı şey değildir.Een hervorming aannemen en haar uitvoeren zijn niet hetzelfde.
- Bu metinde olayları önce tarihlerine göre sıralıyoruz.In deze tekst rangschikken we de gebeurtenissen eerst op datum.
Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.
Er is geen Turkse stem op je apparaat beschikbaar. Je kunt de tekst nog steeds lezen.
Let op
Harf Devrimi gaat over een ander schrift, niet over een overstap van Arabisch spreken naar Turks spreken. Turks werd daarvoor geschreven met een schrift op basis van het Arabische alfabet; de nieuwe letters waren op het Latijnse alfabet gebaseerd. Onderscheid ook het aannemen van een maatregel, kabul edilmesi, van de uitvoering ervan, uygulanması.
Probeer het zelf
Vul de zin over de uitroeping van de republiek op 29 oktober 1923 aan. Kies ilan edildi of seçildi.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
ilan edildi
ilan edildi: het onderwerp is de republiek en de datum verwijst naar de uitroeping ervan. Het gaat niet om iemand die voor een ambt wordt gekozen, dus seçildi past niet.
Vul de zin aan over hoe Mustafa Kemal diezelfde dag de eerste president werd. Kies kabul edildi of seçildi.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
seçildi
seçildi: Mustafa Kemal kreeg zijn ambt na de stemming in het parlement. Aynı gün verwijst naar 29 oktober 1923, niet naar de latere hervorming van het alfabet.
Vul de zin over de aanvaarding van de nieuwe Turkse letters in 1928 aan. Kies kabul edildi of açıldı.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
kabul edildi
kabul edildi: de zin gaat over de aanvaarding van de nieuwe letters. Açıldı zou een opening beschrijven, zoals die van het parlement, niet de aanvaarding van een alfabet.
Wat veranderde bij de hervorming: de taal of het alfabet waarmee Turks werd geschreven? Kies dil of alfabe.
Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord
alfabe
alfabe: yazmak için kullanılan wijst op het systeem waarmee wordt geschreven. Met dil zou je ten onrechte suggereren dat een andere taal het Turks verving.
Oefenronde
Beantwoord vragen en zet waar mogelijk Turkse zinnen en woorden weer in elkaar. We bewaren je score.
Vul de zin over de uitroeping van de republiek op 29 oktober 1923 aan. Kies ilan edildi of seçildi.
Vul de zin aan over hoe Mustafa Kemal diezelfde dag de eerste president werd. Kies kabul edildi of seçildi.
Vul de zin over de aanvaarding van de nieuwe Turkse letters in 1928 aan. Kies kabul edildi of açıldı.
Wat veranderde bij de hervorming: de taal of het alfabet waarmee Turks werd geschreven? Kies dil of alfabe.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Tik de woorden in de juiste volgorde aan.
Bewaar je voortgang
Maak gratis een account aan om je oefenresultaten daarin op te slaan.
Account maken en opslaanIk heb al een accountGebruik het vandaag
Schrijf een tijdlijn van drie zinnen voor 1920, 1923 en 1928. Maak het parlement in één actieve zin het onderwerp en zet die zin daarna in de lijdende vorm. Leg uit wat er in 1928 veranderde zonder te zeggen dat het Turks toen ontstond.