Krótki tekst historyczny prowadzi od otwarcia parlamentu w 1920 roku przez proklamowanie republiki w 1923 roku do przyjęcia nowych liter tureckich w 1928 roku. W każdym zdaniu ustal, o jakiej instytucji, osobie i wydarzeniu mowa.
Zasada
Dobieraj czasownik do wydarzenia: ilan etmek oznacza proklamować, seçmek wybierać, a kabul etmek w tym kontekście przyjmować lub zatwierdzać. Strona czynna wskazuje wykonawcę: Meclis ... kabul etti. Strona bierna kabul edildi wysuwa na pierwszy plan przyjęte rozwiązanie. Önce i sonra określają kolejność w czasie, która sama nie dowodzi związku przyczynowego.
| Data | Wydarzenie po turecku |
|---|---|
| 23 Nisan 1920 | Meclisin açılması |
| 29 Ekim 1923 | Cumhuriyetin ilan edilmesi |
| 29 Ekim 1923 | Mustafa Kemal'in ilk cumhurbaşkanı seçilmesi |
| 1 Kasım 1928 | Yeni Türk harflerinin kabul edilmesi |
Przeczytaj tekst
Bir tarih metninde aynı paragrafta bir kurumun açılması, bir yönetim biçiminin ilanı ve bir kişinin seçilmesi anlatılabilir. Bunları tek bir olay gibi okumamak gerekir. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı. O tarihte cumhuriyet henüz ilan edilmemişti. Meclis, 29 Ekim 1923'te cumhuriyeti ilan etti ve Mustafa Kemal'i ilk cumhurbaşkanı seçti. Bugün Atatürk adıyla andığımız Mustafa Kemal'in bu dönemdeki rolünü okurken Meclisin aldığı kararları da izlemek gerekir.
Kuruluş dönemini izleyen reformlardan biri yazıyla ilgiliydi. Yeni Türk harflerinin kabul edildiği tarih 1 Kasım 1928'di. Harf Devrimi olarak bilinen bu değişiklikle Türkçenin yazımında Arap harflerine dayalı alfabenin yerine Latin harflerine dayalı bir alfabe benimsendi. Değişen, Türkçenin varlığı değil, onu yazmak için kullanılan harflerdi. Bir düzenlemenin kabul edilmesi ile uygulanması da ayrı aşamalardır.
Bu olayları özetlerken önce tarihleri sıralayın, sonra her olayın fiilini seçin. Bir cümlede Meclisin ne yaptığını, diğerinde neyin kabul edildiğini anlatabilirsiniz. Ancak bir olayın diğerinden sonra gelmesi, tek başına aralarında neden-sonuç ilişkisi olduğunu göstermez.
Przykłady
- Meclis, cumhuriyeti 29 Ekim 1923'te ilan etti.Parlament proklamował republikę 29 października 1923 roku.
- Mustafa Kemal aynı gün ilk cumhurbaşkanı seçildi.Mustafa Kemal został tego samego dnia wybrany pierwszym prezydentem.
- Meclis, yeni Türk harflerini 1928'de kabul etti.Parlament przyjął nowe litery tureckie w 1928 roku.
- Meclis açıldığında cumhuriyet henüz ilan edilmemişti.Gdy otwarto parlament, republika nie była jeszcze proklamowana.
- Harf Devrimi'yle Türkçeyi yazmak için kullanılan alfabe değişti.Reforma alfabetu zmieniła alfabet używany do zapisu języka tureckiego.
- Bir reformun kabul edilmesiyle uygulanması aynı şey değildir.Przyjęcie reformy i jej wdrożenie to nie to samo.
- Bu metinde olayları önce tarihlerine göre sıralıyoruz.W tym tekście najpierw porządkujemy wydarzenia według dat.
Odczyt korzysta z tureckiego głosu syntetycznego dostępnego na urządzeniu. Jakość i dostępność są różne; funkcja nie ocenia twojej wymowy.
Brak tureckiego głosu na urządzeniu. Nadal możesz przeczytać tekst.
Uważaj
Harf Devrimi to zmiana systemu pisma, a nie przejście od mówienia po arabsku do mówienia po turecku. Wcześniej turecki zapisywano pismem opartym na alfabecie arabskim; nowe litery oparto na alfabecie łacińskim. Odróżniaj też przyjęcie reformy, kabul edilmesi, od jej wdrożenia, uygulanması.
Spróbuj samodzielnie
Uzupełnij zdanie o proklamowaniu republiki 29 października 1923 roku. Wybierz ilan edildi lub seçildi.
Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź
ilan edildi
ilan edildi: podmiotem jest republika, a data wskazuje jej proklamowanie. Nie chodzi o osobę wybieraną na stanowisko, więc seçildi nie pasuje.
Uzupełnij zdanie o objęciu przez Mustafę Kemala urzędu pierwszego prezydenta tego samego dnia. Wybierz kabul edildi lub seçildi.
Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź
seçildi
seçildi: Mustafa Kemal objął urząd w wyniku głosowania parlamentu. Aynı gün odnosi się do 29 października 1923 roku, nie do późniejszej reformy alfabetu.
Uzupełnij zdanie o przyjęciu nowych liter tureckich w 1928 roku. Wybierz kabul edildi lub açıldı.
Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź
kabul edildi
kabul edildi: zdanie mówi o przyjęciu nowych liter. Açıldı opisywałoby otwarcie, na przykład parlamentu, a nie przyjęcie alfabetu.
Co zmieniła reforma alfabetu: język czy alfabet używany do zapisu tureckiego? Wybierz dil lub alfabe.
Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź
alfabe
alfabe: wyrażenie yazmak için kullanılan wskazuje system służący do zapisu. Odpowiedź dil błędnie sugerowałaby, że inny język zastąpił turecki.
Runda ćwiczeń
Odpowiedz na pytania, a tam, gdzie to możliwe, ułóż tureckie zdania i słowa. Zapamiętamy twój wynik.
Uzupełnij zdanie o proklamowaniu republiki 29 października 1923 roku. Wybierz ilan edildi lub seçildi.
Uzupełnij zdanie o objęciu przez Mustafę Kemala urzędu pierwszego prezydenta tego samego dnia. Wybierz kabul edildi lub seçildi.
Uzupełnij zdanie o przyjęciu nowych liter tureckich w 1928 roku. Wybierz kabul edildi lub açıldı.
Co zmieniła reforma alfabetu: język czy alfabet używany do zapisu tureckiego? Wybierz dil lub alfabe.
Dotykaj słów we właściwej kolejności.
Dotykaj słów we właściwej kolejności.
Dotykaj słów we właściwej kolejności.
Zachowaj postępy
Załóż darmowe konto, aby zapisywać na nim wyniki ćwiczeń.
Załóż konto i zapiszMam już kontoUżyj tego dzisiaj
Napisz po jednym zdaniu do osi czasu dla lat 1920, 1923 i 1928. W jednym zdaniu użyj parlamentu jako podmiotu, a następnie przekształć je na stronę bierną. Wyjaśnij zmianę z 1928 roku, nie sugerując, że wtedy powstał język turecki.