-leyin: op een moment van de dag

Het idee

Voeg -leyin rechtstreeks toe: sabah → sabahleyin, akşam → akşamleyin, gece → geceleyin. Ook na een achterklinker blijft de uitgang hetzelfde; de medeklinkers van de stammen veranderen niet. Schrijf elke vorm als één woord. Leer voor het middaguur de verkorte vorm öğleyin. De zichtbare uitgang -yin in de tabel is geen vrij toepasbare variant. Het bijwoord noemt een dagdeel, maar betekent op zichzelf niet “elke dag”. Als naamwoordelijk deel van het gezegde kan de tijdsaanduiding de verleden tijd van het koppelwerkwoord krijgen: Randevum sabahleyindi. betekent “Mijn afspraak was in de ochtend.” De langere ketens zijn sabah + leyin + di, akşam + leyin + di en gece + leyin + di. De laatste -di voegt “was” toe en hoort niet bij -leyin.

Voorbeelden

• Sabahleyin fırından ekmek alıyoruz.We kopen ’s ochtends brood bij de bakker.
• Akşamleyin bahçede çay içiyoruz.We drinken ’s avonds thee in de tuin.
• Geceleyin sokaklar sessiz oluyor.’s Nachts worden de straten stil.
• Öğleyin kısa bir mola veriyoruz.We nemen rond het middaguur een korte pauze.
• sabahleyinin de ochtendsabah·leyin-leyin: op een moment van de dag
• akşamleyinin de avondakşam·leyin-leyin: op een moment van de dag
• geceleyinin de nachtgece·leyin-leyin: op een moment van de dag
• Randevum sabahleyindi.Mijn afspraak was in de ochtend.
• sabahleyindihet was in de ochtendsabah·leyin-leyin: op een moment van de dag·diWas en waren: -di na een zelfstandig naamwoord (öğrenciydim)
• Konser akşamleyindi.Het concert was in de avond.
• akşamleyindihet was in de avondakşam·leyin-leyin: op een moment van de dag·diWas en waren: -di na een zelfstandig naamwoord (öğrenciydim)
• Yolculuk geceleyindi.De reis was ’s nachts.
• geceleyindihet was ’s nachtsgece·leyin-leyin: op een moment van de dag·diWas en waren: -di na een zelfstandig naamwoord (öğrenciydim)

Let op

Gebruik deze uitgang niet bij elk woord dat tijd uitdrukt. Om vijf uur is saat beşte. Voor het middaguur schrijf je öğleyin, niet öğleleyin. Houd in akşamleyin de voorklinkers van de uitgang, ondanks de achterklinkers in akşam.

Probeer het zelf

1. Voeg sabah en -leyin samen: in de ochtend.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   sabahleyin

   sabahleyin: de vaste uitgang komt direct achter het woord voor ochtend. De laatste h blijft staan, en na a behoudt de uitgang e en i met punt.

2. Voeg gece en -leyin samen: in de nacht.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   geceleyin

   geceleyin: de stam eindigt op een klinker, maar de uitgang begint met l. Een extra verbindende y is daarom niet nodig.

3. Schrijf het verkorte tijdsbijwoord bij öğle: rond het middaguur.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   öğleyin

   öğleyin: dit is de vaste verkorte vorm voor het middaguur. De hele uitgang mechanisch toevoegen zou de lettergreep le ten onrechte verdubbelen.

4. Schrijf de hele uitdrukking “om vijf uur”, beginnend met saat.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   saat beşte

   saat beşte: een precieze kloktijd vraagt hier om de locatief. Door de stemloze slotklank ş krijgt beş de uitgang -te.

Gebruik het vandaag

Schrijf met de tijdsbijwoorden een plan voor de ochtend en een voor de avond. Geef daarna één plan een precieze kloktijd en vervang het bijwoord door de passende tijdsaanduiding.