otobüs: autobus i końcówki -te oraz -ten

Zasada

otobüs kończy się bezdźwięczną spółgłoską s, więc miejscownik i ablatyw zaczynają się od t: otobüste, otobüsten. Ostatnia samogłoska ü jest przednia i zaokrąglona, dlatego końcówki dzierżawcze to -üm, -ün, -ü (otobüsüm), a datyw to otobüse. Litera s nigdy się nie zmiękcza: jest otobüsü, nie otobüzü.

Przykłady

• Otobüs on dakika sonra geliyor.Autobus przyjedzie za dziesięć minut.
• Ben otobüse biniyorum.Wsiadam do autobusu.Czasownik binmek (wsiadać) wymaga przypadku kierunku (datiwu): otobüse, a nie otobüste. Po spółgłosce stoi samo -e, a samogłoska przednia ü daje e.
• Okula otobüsle gidiyorum.Jadę do szkoły autobusem.Końcówka -le oznacza środek lub towarzystwo („autobusem”, „z kimś”) i pisze się ją razem ze słowem: otobüsle. Po s zostaje -le, bo ostatnia samogłoska ü jest przednia.
• Otobüste boş yer yok.W autobusie nie ma wolnego miejsca.Końcowe s jest bezdźwięczne, więc miejscownik zaczyna się od t: otobüste, nigdy otobüsde.
• Merkezde otobüsten iniyoruz.W centrum wysiadamy z autobusu.Czasownik inmek (wysiadać) wymaga ablatywu: otobüsten, z t po bezdźwięcznym s. W merkezde jest d, bo z jest dźwięczne.
• Son otobüsü kaçırdım.Ominął mnie ostatni autobus.Tutaj -ü oznacza konkretny autobus, ostatni, jako dopełnienie. Te same litery w Onun otobüsü znaczą jego lub jej autobus. Litera s nie zmiękcza się.
• Otobüsümüz sabah yedide kalkıyor.Nasz autobus odjeżdża rano o siódmej.Po spółgłosce końcówka „nasz” ma pełną formę -ümüz, a przednia zaokrąglona ü powtarza się w niej.
• otobüslerimizdenz naszych autobusówotobüs·lerLiczba mnoga -ler / -lar: forma i miejsce·imiz-imiz / -ımız / -umuz / -ümüz: nasz·den-den / -dan / -ten / -tan: z, od
• otobüsümedo mojego autobusuotobüs·üm-im / -ım / -um / -üm / -m: mój, moja, moje·e-e / -a / -ye / -ya: do, ku
• otobüslerdew autobusachotobüs·lerLiczba mnoga -ler / -lar: forma i miejsce·de-de / -da / -te / -ta: w, na, przyPo liczbie mnogiej -ler ostatni dźwięk to r, czyli dźwięczny, więc znów jest -de. Porównaj otobüste bez liczby mnogiej.

Uważaj

Nie pisz otobüsde ani otobüsden: po s końcówka potrzebuje t. Wybieraj też przypadek, którego chce czasownik: wsiada się otobüse (binmek), wysiada otobüsten (inmek), a jest się otobüste. Po liczbie mnogiej -ler wraca d: otobüslerde.

Spróbuj samodzielnie

1. Dodaj miejscownik do otobüs (autobus): w autobusie.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   otobüste

   otobüste: wyraz kończy się bezdźwięcznym s, więc końcówka zaczyna się od t, a przednia samogłoska ü daje -te.

2. Wstaw otobüs (autobus) z właściwą końcówką: Wsiadam do autobusu.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   otobüse

   otobüse: binmek (wsiadać) wymaga datywu, który po spółgłosce nie potrzebuje spójki, a ü daje -e.

3. Dodaj do otobüs (autobus) „mój”: mój autobus.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   otobüsüm

   otobüsüm: po spółgłosce „mój” ma pełną formę -üm, nie samo -m, i wraca zaokrąglone przednie ü.

4. Dodaj do otobüs (autobus) formę „z”: z autobusu.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   otobüsten

   otobüsten: s jest bezdźwięczne, więc ablatyw zaczyna się od t, a przednia samogłoska daje -ten.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania o swojej codziennej drodze: gdzie wsiadasz, gdzie wysiadasz i kto jedzie autobusem. Podkreśl każdą końcówkę i sprawdź jej samogłoskę oraz pierwszą spółgłoskę.