zaman (czas): zamanım, zamanda, zamanında

Zasada

zaman oznacza czas jako okres lub epokę i jest rzeczownikiem regularnym: ostatnia samogłoska a jest tylna, a ostatnia głoska n nie zmienia się, więc wszystkie końcówki dodaje się bez zmian: zamanlar, zamanım, zamana, zamanda, zamandan. Po dzierżawczej trzeciej osoby przed końcówką przypadka pojawia się łącznik n: zamanına, zamanında. Posiadanie czasu wyraża się przez var i yok: zamanım var, zamanım yok.

Przykłady

• Bu akşam zamanın var mı?Czy masz czas dziś wieczorem?W tureckim nie ma czasownika „mieć”: zamanın var znaczy dosłownie „twój czas istnieje”, z końcówką -ın przy zaman.
• Bugün hiç zamanım yok.Dziś w ogóle nie mam czasu.
• Bu hafta ailemle çok zaman geçiriyorum.W tym tygodniu spędzam dużo czasu z rodziną.
• Otobüs zamanında geldi.Autobus przyjechał na czas.Zamanında to zaman z końcówką dzierżawczą -ı, łącznikiem n i miejscownikiem -da; znaczy „na czas”. Samo zamanda występuje w aynı zamanda, „jednocześnie”.
• O zaman ben de geliyorum.To ja też przyjdę.Na początku zdania o zaman znaczy „wtedy, w takim razie”. To dwa osobne słowa; o oznacza tu „tamten”.
• Saat kaç?Która jest godzina?Godzina na zegarze to saat. Zaman kaç? nie jest tureckim pytaniem o godzinę: zaman to czas jako okres lub epoka.
• Haftada üç kez spora gidiyorum.Ćwiczę trzy razy w tygodniu.Policzalne razy wyraża się słowem kez (także defa lub kere): üç kez. Zaman się do tego nie używa.
• zamanımızdaw naszych czasachzaman·ımız-imiz / -ımız / -umuz / -ümüz: nasz·da-de / -da / -te / -ta: w, na, przy

Uważaj

Nie używaj zaman do godziny na zegarze ani do liczenia razy. Godzina to saat: Saat kaç?, nie Zaman kaç?. Razy to kez, defa lub kere: üç kez, nie üç zaman. Także zamanda nie znaczy „na czas”: tak mówi się zamanında.

Spróbuj samodzielnie

1. Dodaj do zaman (czas) końcówkę -ım (mój): Nie mam czasu.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   zamanım

   zamanım: zaman kończy się spółgłoską n, więc -ım dodaje się wprost, z tylną samogłoską ı po a; nic się nie zmiękcza.

2. Dodaj miejscownik do zaman w stałym wyrażeniu: jednocześnie.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   zamanda

   zamanda: n jest dźwięczne, więc miejscownik zaczyna się od d, a tylna samogłoska a daje -da; aynı zamanda to stałe wyrażenie „jednocześnie”.

3. Utwórz liczbę mnogą od zaman (czas): dawne czasy.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   zamanlar

   zamanlar: ostatnia samogłoska jest tylna, więc -lar, nie -ler; eski zamanlar to „dawne czasy”.

4. Wpisz słowo na policzalne razy, nie zaman: Ćwiczę trzy razy w tygodniu.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   kez / defa / kere

   kez: policzalne razy to kez (także defa lub kere), nigdy zaman; po liczebniku zaman się nie pojawia.

Użyj tego dzisiaj

Napisz trzy zdania o swoim tygodniu: jedno z zamanım var, jedno z zamanım yok i jedno z zamanında. Potem zapytaj znajomego o to samo z zamanın.