Samogłoski przednie i tylne: kal i kel

Zasada

Tureckie samogłoski powstają albo z tyłu jamy ustnej (a ı o u), albo z przodu (e i ö ü). Sama zmiana tego położenia daje inne słowo: kal (zostań!) i kel (łysy), bal (miód) i bel (krzyż, dolna część pleców), kır (wieś, pola) i kir (brud). Także k przed samogłoską przednią wymawia się bardziej z przodu. Do tej lekcji nie dołączono nagrania, więc ucz się z położenia ust: przy a ı o u język cofa się, przy e i ö ü przesuwa się do przodu, ku zębom.

Przykłady

• Bugün evde kalıyorum.Dziś zostaję w domu.
• Babam çarşıdan bal aldı.Tata kupił miód na targu.
• Dün belim çok ağrıdı.Wczoraj bardzo bolał mnie krzyż.
• kalzostań!Cofnij język i powiedz a; k też powstaje daleko z tyłu, jak w słowie „kara”. Nie ma nagrania, więc polegaj na położeniu ust.
• kelłysyPrzesuń język do przodu, lekko rozciągnij wargi i powiedz e, z jasnym, przednim k jak w słowie „kilka”. Różni je jedna litera: kal i kel to różne słowa.
• kırwieś, polaPrzy ı język jest cofnięty, a wargi nie są zaokrąglone; przy i język jest z przodu, a wargi rozciągnięte. O słowie decyduje kropka: kır to nie kir.
• kirbrud
• darwąski
• dermówi (on, ona, ono)

Uważaj

Nie traktuj a i e jak jednej samogłoski z dwoma akcentami: kto zapisze kel, chcąc powiedzieć „zostań!”, zapisał „łysy”. To samo dotyczy ı i i: kır to nie kir.

Spróbuj samodzielnie

1. Uzupełnij brakującą samogłoskę w słowie „łysy”.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   kel

   kel: „łysy” wymaga samogłoski przedniej e; z tylnym a byłoby kal, czyli „zostań!”.

2. Uzupełnij brakującą samogłoskę w słowie „miód”.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   bal

   bal: „miód” ma tylne a; z przednim e byłoby bel, czyli dolna część pleców.

3. Uzupełnij brakującą samogłoskę w słowie „wąski”.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   dar

   dar: „wąski” ma tylne a; z przednim e powstaje der, „mówi”.

4. Uzupełnij brakującą samogłoskę w słowie „powódź”.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   sel

   sel: „powódź” ma przednie e; z tylnym a byłoby sal, czyli tratwa.

Użyj tego dzisiaj

Wypowiedz głośno pary kal/kel, bal/bel i sal/sel, patrząc w lustro: czy przy e język i wargi przesuwają się do przodu? Potem zapisz jeszcze jedną parę, którą słyszysz po turecku.