Bu B1 dersini sözcük seçimi ve iletişim işlevi üzerinden yürütün. Öğrenci önce neyi değerlendirdiğini belirlesin: bir bilginin doğruluğunu mu, bir kişinin görüşünün dayanağını mı? Ardından aynı görüşe iki farklı ifadeyle katılmayı denesin.

Temel fikir

Doğru, bir yanıtın, işlemin ya da bilginin gerçeğe uygunluğunu veya yanlış içermediğini belirtir: Bu hesap tamamen doğru. Haklı, kişinin görüşünde ya da davranışında geçerli bir dayanağı bulunduğunu anlatır: Bu konuda sen haklısın. Ayrımı yalnızca kişi ve nesne karşıtlığıyla öğretmeyin; haklı bir itiraz sözünde değerlendirilen, itirazın dayanağıdır. Haklısın kişiye hak verirken Doğru söylüyorsun söylenenin doğruluğunu onaylar. Olgular üzerine bir konuşmada ikisi de uygun olabilir. Kişi eklerinin biçimlerini bağlantılı ek dersine bırakın.

Karşılaştırılacak kalıplar
DeğerlendirilenÖrnek
bilgiVerdiğin bilgi doğru ama eksik.
kişiBu konuda sen haklısın.
söylenenDoğru söylüyorsun, bu çanta bize küçük gelir.
itirazBu haklı bir itiraz.

Örnekler

  • Bu hesap tamamen doğru.
  • Bu konuda sen haklısın.
  • Bence ikiniz de haklısınız.
  • Verdiğin bilgi doğru ama eksik.
  • Haklısın, bu çanta bize küçük gelir.
  • Doğru söylüyorsun, bu çanta bize küçük gelir.
  • Gürültüden şikâyet etmekte haklısın.
  • Bu haklı bir itiraz.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin bir tartışmada karşısındakine katılmak için Sen doğrusun demesini yalnızca biçim hatası gibi ele almayın; burada sözcük seçimi ve kullanım amacı uyuşmaz. Haklısın veya Doğru söylüyorsun beklenir. Ters yöndeki aktarımı da denetleyin: Bir adresin doğru olması, adresin haklı olması demek değildir.

Kendin dene

  1. İşlemin sonucunu değerlendirin: İki ile üçün toplamı beştir.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    doğru

    doğru: İki ile üçün toplamı beş olduğu için işlem sonucu doğrulanıyor. Bir kişinin tartışmadaki tutumu değerlendirilmediğinden bu bağlamda haklı seçilmez.

  2. Kitapların kutuya sığmayacağını söyleyen arkadaşınıza hak verin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    haklısın

    haklısın: Kitapların kutuya sığmaması, arkadaşın görüşünü destekleyen somut gerekçedir. Öğrenci bu kişiye hak verdiği için haklısın der; doğrusun bu onay işlevine uygun değildir.

  3. Adresin yanlış olduğunu belirtin; aranan fırın burada değil.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    doğru

    doğru: Aranan fırının orada bulunmaması, adres bilgisinin yanlış olduğunu gösterir. Doğru değil ile bilgi reddedilir; bir kişinin gerekçesiz davrandığı söylenmez.

  4. Çantanın ikinize küçük geleceği görüşüne katılıyorsunuz. Seçeneklerdeki iki doğal yanıttan birini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Haklısın / Doğru söylüyorsun

    Haklısın / Doğru söylüyorsun: İkisi de çantayla ilgili değerlendirmeyi kabul eder. İlk yanıtta kişiye hak verilir, ikincisinde sözünün doğruluğu onaylanır. Doğrusun bu konuşmada doğal bir onay karşılığı değildir.

Bugün kullan

İkişerli çalışmada bir öğrenci çantanın küçük geleceğini söylesin; diğeri önce Haklısın, sonra Doğru söylüyorsun ile karşılık versin. Sonra yanlış bir adres verin. Öğrencilerden her yanıtta neyin değerlendirildiğini açıklamalarını isteyin.