Nezaket emri: -in / -ın / -un / -ün

Temel fikir

Ek, gövdenin son ünlüsüne göre -in, -ın, -un ya da -ün olur: gelin, bakın, oturun, görün. Gövde ünlüyle bitiyorsa araya y girer: okuyun, dinleyin. Olumsuzluk eki ondan önce gelir: gelmeyin.

Örnekler

• Buraya gelin lütfen.
• Çocuklar, sessizce oturun.
• Eve erken gidin.git kökünün sonundaki t, ünlüyle başlayan ekten önce d olur: gidin, gitin değil.
• gelmeyingel·meOlumsuz emir eki: -me / -ma·yinNezaket emri: -in / -ın / -un / -ün
• bakmayınbak·maOlumsuz emir eki: -me / -ma·yınNezaket emri: -in / -ın / -un / -ün
• okumayınoku·maOlumsuz emir eki: -me / -ma·yınNezaket emri: -in / -ın / -un / -ün
• Metni yüksek sesle okuyun.oku gövdesi ünlüyle biter; bu yüzden ek y alır: okuyun, okuun değil.
• Yemeği sıcak yiyin.Yalnızca yemek fiili gövdesini değiştirir: ye-, y'den önce yi- olur; yiyin, yeyin değil.

Dikkat et

Öğrenciler ünlüyle biten gövdelerde y'yi atlar (dinlein) ve git, et gibi fiillerde yumuşamayı unutur (gitin değil, gidin). gelin sözcüğünün “gelin” (evlenen kadın) anlamıyla karıştığını da gösterin.

Kendin dene

1. bak gövdesinden saygılı emir kipini kurun.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   bakın

   bakın: son ünlü a, ek -ın; gövde ünsüzle bittiği için y yok.

2. oku gövdesinden saygılı emir kipini kurun.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   okuyun

   okuyun: gövde u ünlüsüyle bittiği için y girer, ek -yun olur.

3. git gövdesinden saygılı emir kipini kurun.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   gidin

   gidin: git gövdesinin son t'si ünlüden önce d olur; son ünlü i olduğu için ek -in.

4. gör gövdesinden saygılı emir kipini kurun.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   görün

   görün: son ünlü ö, ek -ün; gövde r ile bittiği için y yok.

Bugün kullan

Öğrencilerden evlerine gelen konuklara üç nazik istek yazmalarını ve her ünlüyü ile her y'yi denetlemelerini isteyin.