Bu derste hedef, kalıp ezberinin ötesinde konuşmacının rolünü ve haberin niteliğini izlemektir. Ölüm haberi, araştırma ödülü ve düğün bağlamlarını ayrı kartlarda verin; öğrenciden aynı karşılığı her karta taşımamasını bekleyin.

Temel fikir

Başsağlığı, yakını ölen kişiye yöneltilen bir söz edimidir: sen hitabında Başın sağ olsun, siz hitabında Başınız sağ olsun kullanılır. Allah rahmet eylesin ise ölen kişi için edilen dinî bir duadır; her konuşmada eklenmesi gerekmez. Tebrikte Sizi bu başarınızdan dolayı tebrik ederim cümlesiyle kişiyi ve nedeni ayırın. Tebrik etmek ve kutlamak fiillerinde kişi belirtili nesnedir: seni, sizi. Taziyeye Sağ olun veya Teşekkür ederim ile karşılık verilebilir; teşekkür, tebriğe de uygundur. Düğün kartında İkinize de mutluluklar dilerim sözünün çifte yöneldiğini gösterin.

Örnekler

  • Sizi bu başarınızdan dolayı kutluyorum.
  • Haberinizi duyunca çok üzüldüm.
  • Desteğiniz benim için çok değerli.
  • — Dün dedemi kaybettim. — Başın sağ olsun. Konuşmak istersen buradayım.
  • — Annem vefat etti. — Başınız sağ olsun. — Sağ olun.
  • — Araştırmamız ödül aldı. — Tebrikler! Bunu kutlamalıyız. — Çok teşekkür ederiz.
  • Başınız sağ olsun; Allah rahmet eylesin.
  • — İkinize de mutluluklar dilerim. — Güzel dilekleriniz için teşekkür ederiz.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin kendi dilindeki üzgünlük bildiren sözü doğrudan Özür dilerim ile aktarıp aktarmadığını izleyin: bu ifade konuşanın bir davranışı için özür dilemesine yol açar. Ölüm haberine Geçmiş olsun demek de bağlamı yanlış seçmektir. Yazıda sağ olsun ve sağ olun ayrı yazılır; başsağlığı bildiren kişiyle teşekkür eden kişinin rollerini karıştırmayın.

Kendin dene

  1. — Babam vefat etti. — ___ (Başınız sağ olsun. / Geçmiş olsun.)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Başınız sağ olsun

    Başınız sağ olsun: babanın öldüğünü vefat etti yüklemi bildiriyor. İyileşme dileği bu haberin niteliğine uymadığı için diğer seçenek elenir.

  2. ___ bu başarınızdan dolayı tebrik ederim. (Size / Sizi)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Sizi

    Sizi: tebrik edilen kişi doğrudan nesnedir. Size biçimi yönelme durumu taşır ve bu cümlede fiilin istediği nesne görevini karşılamaz.

  3. — Başınız sağ olsun. — ___ (Sağ olun. / Tebrikler.)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Sağ olun

    Sağ olun: burada sözü alan, yakını ölen kişidir; kendisine gösterilen ilgiye teşekkür eder. Tebrikler seçeneği ziyaretçiye kutlanacak bir başarı atfederdi.

  4. — Yeni görevim bugün başladı. — Tebrik ederim! — ___ (Başınız sağ olsun. / Teşekkür ederim. / Çok teşekkür ederim.)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Teşekkür ederim / Çok teşekkür ederim

    Teşekkür ederim ya da Çok teşekkür ederim: yeni göreve başlayan kişi kendisine yöneltilen tebriği kabul ediyor. Çok teşekkürü güçlendirir; başsağlığı ise konuşmada bulunmayan bir ölüm haberini varsayardı.

Bugün kullan

Önce parantezdeki seçeneklerle boşlukları tamamlatın. Ardından bir kayıp ve bir ödül için dörder konuşma sıralı iki diyalog yazdırın. Hitabı değiştirtirken kimin haber verdiğini, kimin karşılık verdiğini ve belirtili nesnenin korunduğunu denetleyin.