Bu B1 dersinde geniş zamanın hikâyesini geçmiş alışkanlıklar bağlamında çalıştırın. Öğrenciden önce kişisiz geniş zaman biçimini bulmasını, ardından hikâye ve kişi eklerini eklemesini isteyin.
Temel fikir
Tahtada yapar → yapardı ve görür → görürdü dönüşümlerini karşılaştırın. Hikâye ekinin ünlüsü geniş zaman biçimine uyar; r sonrasında d ötümlü kalır. Ünlüyle biten tabanları da gösterin: oku + rdu. Kişi dizisini giderdim, giderdin, giderdi, giderdik, giderdiniz üzerinden kurdurun; üçüncü çoğul kişide giderlerdi ve giderdiler biçimlerini kabul edin. Olumsuzlukta -mazdı/-mezdi kullanılır. Soruda mıydı, miydi, muydu, müydü ayrı yazılır; kişi eki bu parçaya gelir: gider miydin? Burada geçmiş alışkanlık anlamını öğretin; biçimin her bağlamda yalnızca bu anlama geldiğini söylemeyin.
| Taban | Eklenen biçim | Sonuç |
|---|---|---|
| yap | -ardı | yapardı |
| iç | -erdi | içerdi |
| al | -ırdı | alırdı |
| bil | -irdi | bilirdi |
| bul | -urdu | bulurdu |
| gör | -ürdü | görürdü |
| ara | -rdı | arardı |
| bekle | -rdi | beklerdi |
| oku | -rdu | okurdu |
| yürü | -rdü | yürürdü |
| yap | -mazdı | yapmazdı |
| git | -mezdi | gitmezdi |
| ben: gider | -dim | giderdim |
| sen: gider | -din | giderdin |
| o: gider | -di | giderdi |
| biz: gider | -dik | giderdik |
| siz: gider | -diniz | giderdiniz |
| onlar: gider | -lerdi / -diler | giderlerdi / giderdiler |
| yapar | mıydı | yapar mıydı? |
| gelir | miydi | gelir miydi? |
| okur | muydu | okur muydu? |
| görür | müydü | görür müydü? |
Örnekler
- Eskiden pazara erken giderdim.
- Biz akşamları balkonda otururduk.
- Dedem pazarları çorba yapardı.
- Eskiden kahve içmezdim.
- Çocukken burada oynar mıydın?
- giderdimgiderdiGeniş zamanın hikâyesi: -irdi / -ardımGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- okurdukokurduGeniş zamanın hikâyesi: -irdi / -ardıkGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- görmezdikgörmezdiGeniş zamanın hikâyesi: -irdi / -ardıkGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin gitmem biçimine doğrudan hikâye eki eklemeye çalışıp çalışmadığını kontrol edin. Birinci tekil ve çoğul kişide de olumsuz geniş zamanın z sesi korunur: gitmezdim, gitmezdik. Olumluda git → gid- değişimini gösterin; gitmezdim biçiminde ek m ile başladığı için yumuşama olmaz.
Kendin dene
Gitmek fiilini birinci tekil kişide geniş zamanın hikâyesiyle çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
giderdim
giderdim: git kökü ünlüyle başlayan geniş zaman ekinden önce yumuşar; gider tabanına eklenen -di hikâyeyi, -m konuşanı gösterir.
Okumak fiilini birinci çoğul kişide geniş zamanın hikâyesiyle çekimleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okurduk
okurduk: oku ünlüyle bittiği için geniş zaman yalnız r alır. Son ünlü u olduğundan -du gelir; -k birinci çoğul kişiyi belirtir.
Gitmek fiilinin birinci tekil kişide olumsuz hikâye biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gitmezdim
gitmezdim: olumsuz taban gitmez biçimidir. Son ünlü e, hikâye ekinde i gerektirir; -m eklenirken z düşmez.
Oynamak fiilini ikinci tekil kişide geniş zamanın hikâyesinin soru biçimine getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
oynar mıydın
oynar mıydın: oynar içindeki son a, soru parçacığında ı gerektirir. Aradaki y iki ünlüyü bağlar; sondaki -n ikinci tekil kişiyi gösterir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Gitmek fiilini birinci tekil kişide geniş zamanın hikâyesiyle çekimleyin.
Okumak fiilini birinci çoğul kişide geniş zamanın hikâyesiyle çekimleyin.
Gitmek fiilinin birinci tekil kişide olumsuz hikâye biçimini yazın.
Oynamak fiilini ikinci tekil kişide geniş zamanın hikâyesinin soru biçimine getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden eski bir alışkanlık, geçmişte genellikle yapmadıkları bir iş ve çocukluğa ilişkin bir soru yazmalarını isteyin. Kişi ekinin yerini ve soru parçacığından önceki boşluğu kontrol ettirin.